OTGO art - E.Otgonbayar
Mongol ulsiin hamgiin anhnii yurunhiilugch Punsalmaagiin Ochirbat, Монгол улсын анхны ерөнхийлөгч Пунсалмаагийн Очирбат, The first President of Mongolia Ochitbat Punsalmaa, Der erste Staatspräsident der Mongolei Punsalmaagiin Ochirbat
Punsalmaagiin Ochirbat
The first President of Mongolia, Berlin 2007

Aav eej bi
Parents Ulaanbaatar 2010
Jochim Gauck, Präsident der Bundesrepublik Deutschland, und OTGO art, Schloss Bellevue Berlin, 29.03.2012
Joachim Gauck
President of Germany, Berlin 2012
Tsakhia Elbegdorj, Präsident der Mongolei, und OTGO art, Schloss Bellevue Berlin, 29.03.2012
Tsakhia Elbegdorj
President of Mongolia, Berlin 2012
Daniela Schadt, Lebensgefährtin des deutschen Bundespräsidenten Joachim Gauck, und OTGO art, Schloss Bellevue Berlin, 29.03.2012
Daniela Schadt
Partner of the president Germany Joachim Gauck, Berlin 2012

Norbert Lammert, the President of the Bundestag, the German parliament, Galbaatar Tuvdendorj, Ambassador of Mongolia, Federal Republic of Germany 2006 Berlin
Norbert Lammert
The President of the Bundestag, the German parliament
Galbaatar Tuvdendorj
Ambassador of Mongolia, Federal Republic of Germany, Berlin 2006
Norbert Lammert, the President of the Bundestag, the German parliament 2006 Berlin
Junaigiin Chimeg, Tuvdendorjiin Galbaatar, elchin said

Chimeg Junai, Galbaatar Tuvdendorj
Ambassador of Mongolia, Federal Republic of Germany, Berlin 2006

Eduard Oswald, Vice President of the German Bundestag
 Eduard Oswald
Vice President of the German Bundestag, Berlin 2012

Cornelia Pieper, in beim Bundesminister des Auswärtigen, Berlin 2013
Cornelia Pieper
Minister of State at the Foreign Office, Germany
Berlin 2013

Jargalsaikhan Demberel
Jargalsaikhan Demberel
The best artist of Mongolia, Ulaanbaatar 2004
Lkhagvasuren Bavuu
Lkhagvasuren Bavuu
The best writer of Mongolia, Berlin 2011

President of Mongolia, Elbegdorj Tsakhia
Tsakhia Elbegdorj
The President of Mongolia, Berlin 2010

President of Mongolia, Elbegdorj Tsakhia
President of Mongolia, Elbegdorj Tsakhia
Urna Chahar-Tugchi und Renate Bauwe 
Urna Chahar-Tugchi
Artist, singer 
Dr. Renate Bauwe
Mongolist and literary translator, Berlin 2012

Mongol ulsiin ih hurliin geshuun S. Oyunii hamt 2010 
Sanjaasurengiin Oyun
Member of Parliament of Mongolia, Ulaanbaatar 2010
Prof. Bernhard Wulff, Cultural Ambassador of Mongolia, 2006 Berlin
Prof. Bernhard Wulff
Cultural Ambassador of Mongolia, Berlin 2006
Gombojav Zandanshatar, der Minister für auswärtige Angelegenheiten und Handel der Mongolei und OTGO art, Schloss Bellevue Berlin, 29.03.2012
Gombojav Zandanshatar
Minister for Foreign Affairs and Trade of Mongolia, Berlin 2012
Luvsanvandan Bold und OTGO art, Schloss Bellevue Berlin, 29.03.2012
Luvsanvandan Bold
Member of the State Great Khural (Parliament) of Mongolia, Berlin 2012

Puntsag Tsagaan und OTGO art, Schloss Bellevue Berlin, 29.03.2012
Puntsag Tsagaan
Berlin 2012
D.Sosorbaram O.Chuluunbat P.Tsagaan OTGO
D.Sosorbaram O.Chuluunbat P.Tsagaan
Berlin 2012

agi art
Altansukh Demberel Artist, Bulgan  Mongolia 2002
Erich Rauschenbach
Erich Rauschenbach Artist, Berlin 2011
Martina Busch, Torsten Gebhardt und Otgonbayar Ershuu
Martina Busch Art Historian
Torsten Gebhardt Artist, Berlin 2011
Otgonbayar Ershuu & Tobias Wulff
Tobias Wulff  Film director, Berlin 2011
E.Otgonbayar & G.Badamsambuu
Badamsambuu Gendenjamts  Journalist, Berlin 2011

Turburam Sandagdorj
Artist Ulaanbaatar 2001
Jiří Nekvasil
Ambassador of the Czech Republic in Mongolia

President the Mongolian Poverty Alleviation Association, Ulaanbaatar 2004

Odrech Sommer & Oyuntsetseg
Oldřich Sommer
Consul, Embassy of Czech Republic in Mongolia

B. Oyuntsetseg
President the Mongolian Poverty Alleviation Association, Ulaanbaatar 2004
Otgonbayar Ershuu - Mongolian Art - Mongolische Kunst, Зураач Эршүү Отгонбаяр, Монгол Урлаг, Монгол Зураг
exhibition in Constance (Konstanz), Germany 2009

Otgonbayar Ershuu - Mongolian Art - Mongolische Kunst, Зураач Эршүү Отгонбаяр, Монгол Урлаг, Монгол Зураг
Ulaanbaatar, MoUlaanbaatar, Mongolia 2004

HUN Exhibition - Gallery ZURAG Berlin 2012

ZURAG film in the Mongolian national television, 2011 Ulan Bator
(Original record from the MNB broadcast)

Mongolian Art

OTGO Otgonbayar Ershuu



Ershuu Otgonbayar (OTGO art) : a Mongolian painter, but an artist of the world

CHUHAL NEWS AGENCY - By Tristan Lefilleul - Translation by Amarsanaa Ariumbold - 19.10.2012

In 2010, Otgo founded Zurag gallery in downtown Berlin, which seems to have made its way through the rich contemporary art scene of the German capital. The young Mongolian artist is starting to be famous, but not only in Germany, galleries from countries like France and Sweden started to exhibit him lately.
Painting Thangkas, miniatures and graphic novels, we could qualify the work of Otgonbayar substantive and “border braking” like the critics would say. With the “Secret history of the Mongols” represented in a 600 pages and 3000 drawings book or with the acrylic painting “HUN”: a 6 by 2 meters canvas picturing a scene where 11,196 humans and animals are sharing the space (currently exhibited at Tsagaandarium), Otgo not only breaks records but transmits to the public a Mongolian essence. Chuhal.mn benefited from his presence in Mongolia to interview him about his life as a painter between Berlin and Ulaanbaatar.

Red Ger gallery will exhibit Otgonbayar’s paintings from the 17th to the 25thof October. RED GER art gallery at KHAN BANK, Seoul Street-25.

What is the difference between creating in Mongolia and in Germany?
When I am in Mongolia, I am home. It is the motherland and for various reasons the creative process here is very good. However, in Germany I have the gallery to manage and a lot of business related work to do besides painting. It is much more stressful and tiring. In order to focus on my work I need to turn off my phone for example. I need to isolate myself from Berlin’s busy life. On the contrary, In Ulaanbaatar, I feel very relaxed. Back there it is difficult to compel with the work at the gallery and the freedom of the artist.

How do you manage your gallery, Zurag, in Germany? What is your vision?
My main goal with the gallery is to promote Mongolian artists in Germany and by extension in the world. I also like to invite foreign artists. In two years I organized 20 exhibitions with artists from Germany, Turkey, Peru etc. My philosophy is not to focus on nationality but to work on arts emerging from countries. It's not Mongolian art; it is art in Mongolia. Centuries ago we could have said that this art is typically from this region or that country, but today things have changed. Contemporary art for instance, doesn't have borders and is not related to a specific technique. Therefore, we won’t speak about Mongolian contemporary art, but about contemporary Art in Mongolia. To give you an example, I could be working in New York, but my work will not be qualified American, it will be a creation made in New York. It is true that cultural background and education have an impact on your work, and I will explain more about this later. So does the place where you stay temporarily. Everything around you has an effect on your work. However, the location does not give the identity of the creation.

Then, according to you, how does your origins and cultural background influence the artist?
Everyone has a different way of perceiving things. The origin and the education of the painter will have most certainly an impact on the way he will draw ideas, feelings and life elements. His perception and understanding of life is in many aspects constructed by his place of origin. For instance, a Mongolian will picture human – horse relations differently than a Frenchman.

In the German documentary about your artwork available on YouTube, we can see many of your paintings filled with human figures. Can you explain to us what you wanted to express?
When we simply look at someone, a girl or man, we cannot understand their essence. And yet they are animated by a world of their own. During these last seven years I wanted to understand and make understand what this inside life is about. In some paintings it questions what is beyond we can see, in a certain way the afterlife.

Could you tell us more about yourself? How did painting entered your life?

I was born in Ulaanbaatar. Although I am a capital city boy, when I was a kid I had the luck to live in the countryside. In that time I wanted to be a nomad. I was fascinated by the herders' life. And I had the chance to discover all the provinces of Mongolia. I decided to make live my fascination through painting. Then I started to paint a lot. Everything that I saw was painted. And after 15 years, I had to make some choices. Although life was difficult I succeeded to sell some paintings and so I decided to be a painter.

How studying in Germany influenced your way of painting?
Everybody speaks of arts education in Italy or in France, but I chose Germany because I liked the way they would teach painting with the sense of details. It was really helpful for my work on miniatures. Moreover, education in Germany was tuition free.

When do you feel the need to paint? How do you deal with the creation process?
When suddenly a new idea pops into my head while I am working on a painting, I immediately start again, because I believe an idea is worth putting onto paper when it is fresh. We could compare the poet with the painter. People can understand a poet's poem through words and if everything could be explained with words everybody will be a poet. For me the colors of my paintings are like the words of a poem. Through colors the idea evolves and progressively you can start to understand the whole idea.

The size of your paintings seems to grow every time you start a new work. Are you trying to reach the immensity of the steppe? Which is what I feel when I am in front of your painting.

I like to paint on big scales because I find the way people approach a large artwork interesting. They are at the same time impressed by the size, and they are also focusing on details. Although I paint miniatures, what I find interesting about big canvas is that public's attention is picked more quickly and permanently.
In Mongolia it is trickier to reach the public's interest because in general they perceive pictorial art as objects of decoration. They would buy an artwork if it is simple and positive. If painters include impressions, the painting will have fewer chances to be purchased. Those who paint happy paintings with a positive composition will have more chances in the market. But life is not always positive. The goal of the painter is also to question himself, to understand why he is painting. Therefore, it implies to work on emotions and feelings felt during his existence.

How do you think art in Mongolia and artists’ conditions need to be improved?
I think that politicians and the State should develop the mechanisms needed to improve artistic and artists’ conditions in Mongolia. By definition artists don't work for money. They work to fulfill their passions and they create for others. They are sometimes the most qualified to express society’s problems. They have an important role to play in various levels.

Otgonbayar Ershuu
(Mongolian: Эршүүгийн Отгонбаяр; * 18. January 1981 in Ulan Bator) is a Mongolian painter. His artist’s name is OTGO.
He grew up among seven siblings and one adoptive brother and was fascinated by painting ever since his childhood. His talent was discovered and by the age of 15 years he had his own solo exhibitions. Ershuu studied traditional Mongolian Painting in Ulan Bator in 1998. During his academic studies he created around 400 pictures. After his studies he participated in several expeditions to historical sites in Mongolia as a painter and conservator. Ershuu studied the different techniques and iconography of the miniature paintings as well as their spiritual backgrounds at the Buddhist-lamaist monasteries. He has been active as a free lance artist since 1998. In addition to his free artistic works he has created around 600 “research images.” Ershuu has been living in Berlin since 2005. From 2007 to 2010 he studied at the Institute for Art in Context, Faculty of Fine Arts, Berlin University of the Arts and graduated with a Masters of Arts in 2010. Otgonbayar Ershuu has been exhibiting his work in international exhibitions in Japan, Sweden, France, the Netherlands, India, Czech, Switzerland, Germany and Mongolia.

Thangka painting: 
OTGO’s Thangkas have not evolved from religious intentions but were rather inspired by the challenge to learn such a demanding as well as traditional technique. A deep fascination with the technology of producing such a work of art as well as his own anticipation of an individual artistic implementation in the face of strict regulations, incited the artist’s ambitions and posed the beginning of a longtime development in the field of Thangka painting. OTGO developed his painting techniques on long journeys through Mongolia. These could be described as a potpourri of experience, endurance and incredible artistic talent. One of OTGO’s unique characteristics is to paint his depictions directly on the canvas thereby evading the process of sketching. After considering that his pictures are only slightly bigger than a slide one perceives clearly how detailed, precise and perfect the painter has to work in order to create such a picture. Otgonbayar Ershuu has created 600 Thangkas of which the majority of the pictures were created in a single attempt. Each streak can only be commenced once and it is barely impossible to correct any mistakes. States of utter concentration need to be maintained despite natural human needs or unpredictable distractions. Mongolian Thangka painting has been miniaturized according to the tradition of its country and even the iconography has been adapted to the diverse existing beliefs. OTGO’s repertoire of figures draws on the theotechny of Shamanism, of Tengerism and Buddhism. Remarkable is also his depiction of mostly erotic themes. One of the principles of the Mongolian belief is the achievement of the “unity of all” by overcoming all antagonisms perceptible in the world of reality. Emblematic of this is the sexual union of man and woman, which bears the seed of a new life. It follows in considering this principal thought that the eroticization of the religious content of images becomes a natural and almost self-evident consequence. Otgonbayar Ershuu takes his topics and divine figures from traditional artistic depictions. His miniature gods are partially details of bigger paintings or pictorial interpretations of a sculpture. They are however always individualized in his unique, very special mode and have developed into real “OTGO’s.” During the production of his Thangkas Otgonbayar Ershuu uses different primers. In order to obtain these it is necessary to pre-treat his canvases. The black primer is a mixtures of carbon black, chalk and vodka or milk liquor. He adds to this a mixture of pigments, minerals and plants. Finally the mixture is bound with glue extracted from yak hide and applied to both sides of the canvas. Even after ten years a “smelling test” regarding these small pictures will reveal the use of carbon black and alcohol to pre-treat the canvas and endows these miniature works of art with a mysterious and antique nature. 

Miniature painting:
It is absolutely remarkable in which precise and loving detail Otgonbayar Ershuu fills his canvases. Lively, colorful depictions of paradise, erotica and flocks of horses mesmerize his pictorial surfaces into imaginative compositions, capture and challenge to explore the world of miniature paintings. Otgonbayar Ershuu has created detailed paintings in breathtaking filigree in tempera on canvas. His newest works present a whole new world of creation. The young artist composed a fascinating coexistence of detailed miniature painting and active abstraction of picture elements in acrylic on canvas.
One of the longtime works of Otgonbayar Ershuu has been his “Secret History of the Mongols – related in the style of Mongolian painting as a comic.” This comic consists of about 600 pages, which are divided into 12 chapters. Each page features several pictures amounting to a work of about altogether 3000 drawings. The “Secret History of the Mongols” was written about 800 years ago and is considered the oldest and most significant Mongolian work of literature – as myth, epos and chronic all at once. It did not contain any illustrations originally. In order to make this history more comprehensive and interesting for all ages, Ershuu decided to transform the content of this significant work into Mongolian miniature painting. The idea emerged from his belief that the viewing of images is often easier than reading. One of his main concerns during the development of the comic was to portray ethnic features of the Mongols as well as historical facts and artifacts as precisely and genuine as possible. Therefore he had to pursue extensive researches which lead him into various different academic areas. By including miniature painting in his work he intended to capture something characteristically and traditionally Mongolian.

Gallery ZURAG: 
Gallery ZURAG, founded in 2010 by Otgonbayar Ershuu is located in the middle of Berlin, one of the world’s most vibrant art capitals. It is the first gallery founded and operated by a Mongol outside of Mongolia.
ZURAG – a movie about Otgonbayar Ershuu; Germany/Mongolia 2010; produced by Tobias Wulff (The movie was broadcasted twice in the Mongolian State television in 2011) ZURAG movie online, languages: German and Mongolian 

- Otgonbayar Ershuu: HEARTFELT HEAVEN. Printed in Hiimori Printing Co., Ltd Ulan Bator Mongolia 2004, ISBN: 99929-74-08-7 
- Otgonbayar Ershuu: THE GODS Printed in Hiimori Printing Co., Ltd Ulan Bator Mongolia 2004, ISBN: 99929-74-07-9


1996: Awarded with the gold medal “Knowledge” by the culture palace of Mongolian Children institution, Ulan Bator

2004: Awarded as “Best Mongolian National Talent” by the Ministry of Education, Culture and Science of Mongolia 

...From time to time his art tilts towards the almost grotesque, as if the picture was so full of humans that they start to devour each other. Whole armies disappear into the mouth of another human; masses of humans wriggle closely around each other and it may either be associated with overpopulation or a perishing global orgy... (Åsa Jonsén newspaper review „Nerikes Allehanda“ 11/17/2007 (Örebro, Sweden) 

...Through his studies OTGO has brought miniature painting to new heights. In modifying his position in regard to the picture the onlooker discovers the picture-in-picture composition as if looking through an artistically arranged prismatic telescope, which reveals detailed sceneries with completely independent meanings with every approaching step. This obfuscates the painting’s overall impression of the playful handling of colors and motifs and the peaceful coexistence of stencil-like precise, seemingly light and cheerful elements which may only be perceived from a distance. With each step towards the picture the onlooker discovers a new and diverse aspect of its interiority... (Uwe Ahnert, gallery owner, Collection Freudenberg, Berlin 2009)

Minimundus explains the world to us OTGO will explain Mongolia – Land of the horses - to us. Who else could do it, who else painted half a million horses? (Martina Busch, Berlin 2010)

Solo exhibitions: 
- “HOS YUS” Exhibition in the culture palace of the Mongolian Children in Ulan Bator, Mongolia (1996) 
- “GODS” Exhibition at the Adelhauser museum in Freiburg, Germany (2007) 
- “MONGOLIAN MINIATURE PAINTING” Exhibition at the Mongolia Center in Freiburg, Germany (2007) 
- “MONGOLIAN MINIATURE PAINTING” Exhibition at the Deutsche Bank in Berlin, Germany (2007) 
- “Paradise felt with my heart” Exhibition in Munich, Germany (2007) 
- “OTGO IN ÖREBRO” Exhibition in the Konstfrämjandet gallery Örebro, Sweden (2007) “OTGO IN THE PALACE” Exhibition in Örebro, Sweden (2009) 
- “OTGO IN THE PALACE SEEHEIM” Exhibition Konstanz, Germany (2009) 
- “THUNDERING HOOVES” Exhibition at the ZURAG gallery in Berlin, Germany (2011) 
- “THUNDERING HOOVES” Exhibition in Bonn, Germany (2011) 
- “GODS” Exhibition at the ZURAG gallery in Berlin, Germany (2011) 
- “MONGOL AYAN – 1” Exhibition in Elsass, France (2011) 
- “MONGOL AYAN – 4” Exhibition at the Fischer-Art studio in Leipzig, Germany (2011)

(Translation by Elisa Kohl-Carrity)

Martina Busch
Otgonbayar Ershuu was born in Mongolia in 1981. He started painting as a child, his most common subject being that of horses, the national animal of the Mongols, which he depicted in playful drawings and paintings. It is common practice that children in Mongolia learn to ride a horse before they learn to walk. This creates a deep familiarity with these animals, which is reflected and felt in Otgonbayar's paintings.

Otgonbayar carried his passion for painting throughout his school years and at the age of 15 exhibited his works at the "Cultural Palace of Mongol Children" in Ulaanbaatar. Daily school life, on the other hand, was difficult for the young artist, and during periods of creative projects he routinely failed to attend his classes. Before receiving his high school diploma, the University of Ulaanbaatar accepted him as a student because of his extraordinary artistic abilities. From 1996 to 1998 Otgonbayar studied "traditional Mongolian painting" and received his degree as a painter. Feeling a deep connection with his home country, he decided to learn the craft of Mongolian miniature painting. There was, however, no course of study in this subject, and he acquired the skill within a six-year period of auto-didactic study. 

During the years 1998 and 2004, Otgonbayar traveled to Mongolia's historic sites and took part in numerous cultural and social projects. As a member of the "Mongolian Foundation for the War against Poverty" he held workshops for children. In the role of a conservationist, he works against the decay of Mongolia's cultural heritage and in his disciplined self-study as an artist he mastered the traditional techniques and iconographic elements of Mongolian miniature painting. One of these traditionally Mongolian techniques is tangka painting. In this meditative painting process, small images of deities are created - every image must be finished in a single sitting. The final step is always the painting of the eyes: the painterly opening of the eyes "wakes" the deity in the image. 

Otgonbayar created 600 images of deities in the traditional tangka technique. He explains that "tangka painting means that the spirit is painting, not the hands, and like meditation it gives new strength and energy." Otgonbayar has been living and working in Berlin as a freelance artist since 2005. Besides the completion of the Master's course "Art in Context" at the University of the Arts Berlin (UDK), he diligently follows his passion for painting. Drawing from the acquired traditional Mongolian techniques, the young artist has created his own unique and distinctive style of modern miniature painting. 

"The most important foundation of miniature painting is natural light. In Mongolia, the sun shines about 300 days a year. In Germany, on the other hand, this is a challenge - the sky is almost always dark." (Otgonbayar) 

Otgonbayar does not use optical aids for his miniature paintings; special training enables him to paint using nothing but his eyes, even in difficult lighting situations. The level of precision and love for detail that fills Otgonbayar's canvases is impressive. Lively, colorful images of paradise, erotica and herds of wild horses create enchanting and captivating painted surfaces, inviting the viewer to explore these miniature painted worlds. Using tempera paint on canvas, Otgonbayar created detailed works of breathtakingly delicate nature; his most recent paintings present themselves in an entirely new manner: using acrylic on canvas, the young artist composes a fascinating combination of elements of detailed miniature painting and abstraction. 

Since September 25th 2010, Otgonbayar became the first Mongol outside of Mongolia to open an art gallery. The name of the gallery defines its philosophy: the Mongolian word ZURAG means image, painting, drawing, photograph and depiction – in short, it encourages diversity of expression. ZURAG Gallery aims to become more than just an exhibition space; it seeks to be a place of cultural and artistic exchange in which the perception of Mongolian culture is sharpened. 

“Roaring Hooves” is the name of Otgonbayar ‘s current exhibition: an exciting cross-section through tempera and acrylic paintings of the young artist. Otgonbayar Ershuu has become “a Mongol with a thousand horses…” In colorful herds, they gallop across the canvases and carry us away into a multi-facetted miniature universe. Minimundus shows us the world – Otgonbayar will show us Mongolia, the land of horses. Who else would do it—who else has painted half a million horses?

(Translation by Annika Rixen)


Otgonbayar Ershuu was born in 1981 at the city of Ulaanbaatar. His interest for painting and creating had started early at his childhood and remained as his passion. Soon his talent was developed and revealed meanwhile he started having his exhibitions from his childhood by 15 years old.

He studied Mongolian style paintings in Ulaanbaatar. Under his studying period he painted more than 400 paintings and after the graduation he took part in expedition journeys to Mongolian historical and memorial places, learning and studying different methods and techniques of traditional painting of iconography and its’ historical periods of development at the Buddhist temples.  

His paintings includes his own paintings of free thinking and even more than 600 paintings of studies as miniature, which can be found on his website. His main wish is to contribute to cultural level on peoples’ spiritual foundations and painted iconographical as miniature.

Otgonbayar received many acceptances’ and rewards for his works, paintings and amongst them are:”Erdem” gold medal of”Mongolian Children’s’ Palace” and title of”Mongolian best folk talent”.

His works are familiar to several exhibitions not just in Mongolia even in Tokyo (Japan) Berlin, Munchin, Freiburg, Konstanz (Germany), Stockholm, Örebro (Sweden) Encishaim (France) Prague (Czech Republic) and Amsterdam (Netherlands).

Dr. Eva Gerhards, Adelhauser Museum of Ethnology Museum, Freiburg.

(Translation by Altansukh Demberel) 

Text in German
Otgonbayar Ershuu ist 1981 in der Mongolei geboren. Bereits als kleiner Junge beginnt er zu malen. Sein häufigstes Motiv sind die Pferde. Das Nationaltier der Mongolen, verbildlicht er in kindlichen Zeichnungen und Malereien. Kleine Kinder lernen in der Mongolei reiten, bevor sie laufen können. So entsteht eine natürliche Vertrautheit zu diesen Tieren, welche in Otgonbayars Gemälden zu sehen und zu spüren ist.

Die Leidenschaft am Malen trägt Otgonbayar durch seine Schulzeit, bereits mit 15 Jahren stellt er seine Werke zum ersten Mal im „Kulturpalast der mongolischen Kinder“ in Ulaanbaatar aus. Der Schulalltag hingegen fällt dem jungen Künstler schwer, in Schaffensperioden kommt es zu langen Fehlzeiten. Schon vor Bestehen seines Abiturs erteilt ihm die Universität in Ulaanbaatar, die sichere Zusage auf einen Studienplatz, auf Grund seiner außergewöhnlichen künstlerischen Fähigkeiten.

Von 1996 bis 1998 studiert Otgonbayar „Traditionelle mongolische Malerei“ und erhält das Diplom als Kunstmaler. Seiner Verbundenheit der mongolischen Heimat gegenüber folgend, möchte er nun die traditionelle Miniaturmalerei erlernen, da jedoch in diesem Genre kein Studiengang angeboten wird, begibt sich der junge Künstler in ein sechsjähriges Selbststudium.

In den Jahren von 1998 – 2004 bereist Otgonbayar alle historischen Stätten der Mongolei und nimmt an zahlreichen kulturellen und sozialen Projekten teil. Als Mitarbeiter der „Mongolischen Gesellschaft zum Kampf gegen Armut“ gibt er Workshops für Kinder. Als Restaurateur kämpft er gegen den Verfall des mongolischen Kulturguts und im disziplinierten Selbststudium erlernt er die traditionellen Techniken und Ikonographien mongolischer Miniaturmalerei. Eine dieser traditionell mongolischen Techniken ist die Tangkamalerei. Bei dieser meditativen Malweise geht es darum kleine Gottesbilder zu fertigen. Jedes Bild muss in einem Arbeitsschritt entstehen, als Letztes werden die Augen des Gottes gemalt, sind diese fertig ist die Arbeit abgeschlossen. Das abschließende Öffnen der Augen, lässt die Gottheit „erwachen“.
Otgonbayar fertigte 600 Gottesbilder in der traditionellen Tangkatechnik an. Er selbst sagt: „Tangkamalerei bedeutet, dass der Geist malt, nicht die Hände, wie Meditation schenkt sie neue Kraft und Energie.“

Seit 2005 lebt Otgonbayar als freischaffender Künstler in Berlin. Neben seinem Masterstudium „Art in Context“ an der Universität der Künste, geht er konsequent seiner großen Leidenschaft der Malerei nach. Aus den erlernten traditionellen mongolischen Techniken entwickelt der junge Künstler seinen eigenen unverkennbaren Stil moderner Miniaturmalerei.

„Die wichtigste Grundlage der Miniaturmalerei ist das natürliche Licht. In der Mongolei scheint an ca. 300 Tagen im Jahr die Sonne. Deutschland hingegen ist eine Herausforderung - Der Himmel ist fast immer dunkel.“ (Otgonbayar)

Otgonbayar nutzt für seine Gemälde keine optischen Hilfsmittel, spezielles Training ermöglicht ihm das Malen mit bloßen Augen, trotz erschwerter Lichtverhältnisse.

Es ist schon beeindruckend mit welcher Präzision und Liebe zum Detail Otgonbayar seine Leinwände füllt. Lebendige, farbenfrohe Paradiesbilder, Erotika und Pferdehorden verzaubern die Bildfläche in phantasievolle Kompositionen, fesseln und fordern auf diese Welten der Miniaturmalerei zu erkunden. In Tempera auf Leinwand kreierte Otgonbayar detaillierte Gemälde von atemberaubender Filigranität,  seine neusten Werke präsentieren eine ganz neue Welt seines Schaffens. In Acryl auf Leinwand komponiert der junge Künstler ein faszinierendes Nebeneinander aus detaillierter Miniaturmalerei und bewegter Abstraktion der Bildelemente.

Am 25. September 2010 eröffnet Otgonbayar, als erster Mongole eine Galerie außerhalb der Mongolei. Der Name der Galerie definiert seine Philosophie. Das mongolische Wort ZURAG bedeutet Bild, Gemälde, Zeichnung, Fotografie und Darstellung – kurz es ruft auf zur Vielseitigkeit! In den Räumlichkeiten der ZURAG Galerie soll mehr als eine Kunstausstellung entstehen. ZURAG soll ein Ort des kulturellen und künstlerischen Austauschs werden, bei dem die Wahrnehmung für die mongolische Kultur sensibilisiert wird.

„Dröhnende Hufe“ heißt Otgonbayars aktuelle Ausstellung: Ein aufregender Querschnitt durch die Tempera- und Acrylgemälde des jungen Künstlers.

Otgonbayar Ershuu ist mittlerweile „Ein Mongole mit tausenden von Pferden…“, die in bunten Herden, dröhnend, über seine Leinwände galoppieren und uns in ein facettenreiches Miniaturuniversum tragen.

Minimundus erklärt uns die Welt, Otgonbayar wird uns die Mongolei, das Land der Pferde, erklären. Wer sonst sollte es tun, wer sonst malte eine halbe Millionen Pferde?
Martina Busch

Otgonbayar Ershuu und die Glaubenswelt Mongolei
Die Frage welche Religion in der Mongolei, den Alltag der Menschen bestimmt, ist nicht so leicht zu klären. Es scheint viel mehr, als wurden Elemente verschiedener Religionen, wie Kochzutaten in einen großen Topf gegeben und zu einem individuell abgestimmten Festmahl zubereitet. So entstand eine religiöse Mischform, die fasziniert und uns doch teilweise geheimnisvoll, nicht greifbar, experimentell erscheint. Die ursprüngliche Religion war der Tengerismus. Als Naturreligion reagiert sie direkt auf das Handeln und Wirken der Menschen. „Vater Himmel“ wacht über das Land, schützt und straft, wie ein Vater als Oberhaupt der Familie. „Mutter Erde“ oder auch „Mutter Land“ ist die Quelle des Lebens, lässt entstehen, versorgt und zieht heran, wie die Mutter ihre Kinder, unter den strengen, weisen Augen des Vaters. Der Himmel ist das Zentrum mongolischer Welt- und Glaubensvorstellungen, allgegenwärtig, spielt sich unter seinen Augen rechtes und unrechtes menschliches Handeln ab und wird belohnt oder gestraft. Dieser Ursprung mongolischer Weltanschauung ist bis heute ein Grundbaustein des mongolischen Glaubens. Ein weiterer Grundbaustein ist der Schamanismus.
Nur wenige Menschen haben die Fähigkeiten des Schamanen, als Mittler zwischen Diesseits und Jenseits das Verhältnis zwischen Himmel und Erde, Göttern, Geistern und Menschen im Gleichgewicht zu halten. Im 16.Jh. erhielt der Buddhismus Einzug in die mongolische Glaubenswelt, jedoch ließen sich Tengerismus und Schamanismus nur scheinbar verdrängen, vielmehr wurden sie integriert und prägen bis heute die Glaubenswelt der Mongolei.
Gegenwärtig sind ein Großteil der mongolischen Bevölkerung Buddhisten, jedoch praktizieren sie einen ganz eigenen Buddhismus, ein individuell zubereitetes Festmahl nach traditionell, mongolischem Rezept.
OTGO (Otgonbayar Ershuu) hat seinen ganz eigenen Blick auf Religion und Glaubenswelten. Als kleiner Junge ging er auf eine buddhistische Klosterschule, er sollte „Lama„ werden. Doch bereits damals wusste er, dass sein Leben einen anderen Weg einschlagen würde.
Er selbst sagt von sich, dass er keine Religion habe. Was ihm jedoch aus der Klosterzeit geblieben ist, sind Respekt und Faszination für die traditionellen Arbeitstechniken buddhistischer Kunst.
In jahrelanger Arbeit machte er sich diese Techniken zu eigen, zeichnete 600 Gottheiten en miniature und entwickelte seine Fähigkeiten zur Perfektion. Seine Gottesbilder sind ein Spagat zwischen dem strengen Regelwerk buddhistischer Thangkamalerei und künstlerischer Individualität, doch genau diese Spannung ist es, die seine Götter so einzigartig, faszinierend und geheimnisvoll macht...

Otgonbayar Ershuu und die Kunst der buddhistischen Thangkamalerei
Thangkas sind kleine Rollbilder aus Baumwolle mit religiösem Ursprung. Sie wurden angefertigt zu buddhistischen Ritualen der Meditation und Götterverehrung. Heute steht der künstlerisch, handwerkliche Wert der Thangkamalerei im Vordergrund. Die kleinen Götterbilder sind in ihrer Anfertigung sehr aufwändig, verlangen vom Künstler unglaubliches technisches Können und meditative Konzentrationsfähigkeit. Besonders verbreitet ist die Herstellung von Thangkas in buddhistisch geprägten Ländern, wie Indien, Nepal, Bhutan und Tibet.
Mit dem Buddhismus erhielt die Thangkamalerei auch in die Mongolei Einzug und ist bis heute fester Bestandteil der Kunst- und Glaubenswelt. Es gibt zahlreiche Künstlerwerkstätten im ganzen Land, die sich auf die Anfertigung von Thangkas spezialisiert haben. Die kleinen werden in mehreren Arbeitsschritten unterschiedlicher Schwierigkeit hergestellt. Der letzte Arbeitsschritt obliegt dem Meister. Er zeichnet das Gesicht der Gottheit und öffnet ihm die Augen, lässt ihn „erwachen“. Die Fertigung der Gesichtspartie ist maßgebend für die qualitative Einschätzung und bestimmt somit den Wert des Bildes.
Thangkas werden auf Baumwollleinwänden angefertigt. Der Stoff wird mehrfach, beidseitig mit Leim bestrichen, damit die Farben beim Auftragen nicht verlaufen. Danach wird eine Schicht aus Kleister und weißem Pulver aufgetragen, diese wird anschließend geglättet und poliert. Bei der traditionellen Thangkamalerei werden die fertigen Leinwände nicht direkt bemalt. Das ausgewählte Design wird auf ein Skizzenblatt gezeichnet und die Umrisslinie mit feinen Löchern nach gestochen, so dass eine siebartige Oberfläche entsteht. Die durchlöcherte Zeichnung wird mit Kohlestaub oder Pulver auf die Leinwand übertragen.
Sowohl die handwerkliche Anfertigung, als auch die Ikonografie der Bilder unterliegen strengen Regeln und lassen wenig Raum zur künstlerischen Entfaltung. Daher wird der farblichen Gestaltung der Thangkas eine besondere Bedeutung beigemessen, sie verleiht dem Bild seine künstlerisch, individuelle Note. Die Farben werden aus pflanzlichen und mineralischen Stoffen gewonnen. Zuerst werden die großen Bildflächen ausgemalt, wobei mit den hellen Farben begonnen wird.
Besonders hochwertige Thangkas werden mit Farbe aus echtem Gold aufgewertet. Sie verleiht den Gottesbildern einen verzauberten Glanz. Wenn die Farben der Flächen getrocknet sind, werden Schattierungen, feine Umrisslinien, Gesichter und Augen angefertigt. Diese letzten Arbeitsschritte verlangen viel Erfahrung und perfektionierte Technik, so dass sie oftmals vom Meister persönlich ausgeführt werden müssen. Das Abschließende polieren der Bildoberfläche enthüllt die faszinierende Leuchtkraft der kleinen farbigen Gottesbilder.

OTGO’s Thangkas sind nicht aus religiösen Intentionen entstanden, viel mehr reizte ihn die Herausforderung, eine so anspruchsvolle, wie traditionelle Arbeitstechnik zu erlernen. Eine tiefe Faszination für die Anfertigungstechnik und der eigene Anspruch einer individuellen künstlerischen Umsetzung, trotz fester Regularien, weckten den Ehrgeiz des jungen Künstlers und waren der Anfang einer Jahrelangen Entwicklung auf dem Gebiet der Thangkamalerei. Seine Technik entwickelte OTGO auf langen reisen durch die Mongolei, sie sind ein Potpourri aus Erfahrung, Ausdauer und unglaublichem künstlerischem Talent.
Eine Besonderheit an OTGO’s Thangkas ist, dass er die Zeichnung direkt auf die Leinwand malt und so den Arbeitsschritt über das Skizzenblatt ausspart. Zieht man in Betracht, dass seine Bilder nur etwas größer als ein Dia sind, wird schnell klar wie detailliert, genau und perfekt der Maler arbeiten muss, um ein Bild anzufertigen. Otgonbayar Ershuu fertigte 600 Thangkas an, wobei ein Großteil der Bilder in einem einzigen Arbeitsschritt entstanden ist. Jeder Strich kann nur einmal gesetzt werden, es ist fast unmöglich Fehler zu korrigieren. Über Stunden muss der Zustand höchster Konzentration gehalten werden, ungeachtet natürlicher menschlicher Bedürfnisse oder unvorhersehbarer Störfaktoren.
Die mongolische Thangkamalerei ist entsprechend der Landestradition miniaturisiert und auch die Ikonografie wurde der vielfältigen Glaubenswelt angepasst. OTGO’s Figurenrepertoire bedient sich aus den Götterwelten des Schamanismus, des Tengerismus und des Buddhismus. Auffällig ist die meist erotisierte Darstellung der Bildthemen.
Ein Leitsatz des mongolischen Glaubens ist das Erreichen der „All – Einheit“ durch die Überwindung aller Gegensätze der realen Erscheinungswelt. Sinnbildlich für diesen Prozess steht die geschlechtliche Vereinigung zwischen Mann und Frau, die letztlich den Keim für neues Leben in sich trägt. Die Erotisierung religiöser Bildinhalte, wird, unter Berücksichtigung dieses Grundgedanken, zur natürlichen, fast selbstverständlichen Konsequenz. Otgonbayar Ershuu entnimmt seine Bildthemen und Götterfiguren traditionellen Kunstdarstellungen. Teilweise sind seine Miniaturgötter Details eines großen Gemäldes oder die malerische Interpretation einer Skulptur, immer jedoch sind sie auf seine ganz spezielle, eigene Weise individualisiert und zu echten „ OTGO’s “ geworden.
Otgonbayar Ershuu arbeitet bei der Herstellung seiner Thangkas mit unterschiedlichen Grundierungsfarben, um diese zu erhalten ist eine Vorbehandlung der Leinwände nötig. Die schwarze Grundierung ist eine Mischung aus schwarzem Ruß, Kreide und Wodka oder Milchschnaps. Dieser Mischung werden Pigmente aus Mineralien oder Pflanzen zugesetzt. Schließlich wird die Mixtur mit Leim aus Yakhaut gebunden und beidseitig auf die Leinwand aufgetragen. Eine Geruchsprobe an den kleinen Bildchen, verrät auch nach über zehn Jahren noch die Verwendung von Ruß und Alkohol zur Behandlung des Stoffes und verleiht den kleinen Kunstwerken ihren geheimnisvoll, antiquaren Charakter...
Martina Busch

Der Maler OTGO (Otgonbayar Ershuu) ist 1981 in der Mongolei geboren. Bereits als kleine Junge beginnt er zu malen. Sein häufigstes Motiv sind die Pferde, zunächst verbildlicht in kindlichen Zeichnungen und Malereien. Die Leidenschaft am Malen trägt OTGO durch seine Schulzeit, bereits mit 15 Jahren stellt er seine Werke zum ersten Mal im Kulturpalast der mongolischen Kinder in Ulaanbaatar aus. Der Schulalltag hingegen fällt dem jungen Künstler schwer, in Schaffensperioden kommt es zu langen Fehlzeiten. Schon vor Bestehen seines Abiturs erteilt ihm die Universität in Ulaanbaatar, die sichere Zusage auf einen Studienplatz, auf Grund seiner außergewöhnlichen künstlerischen Fähigkeiten.
Von 1996 bis 1998 studiert OTGO „Traditionelle mongolische Malerei“ und erhält das Diplom als Kunstmaler. Seiner Verbundenheit der mongolischen Heimat gegenüber folgend, möchte er nun die traditionelle Miniaturmalerei erlernen. Da jedoch in diesem Genre kein Studiengang angeboten wird, begibt sich der junge Künstler in ein sechsjähriges Selbststudium. Ergebnis seines engagierten Selbststudiums, sind ca. 600 malerische Studien der Tangkamalerei, die eindrucksvoll zeigen, wie vertraut der junge mongolische Maler mit den kulturellen Traditionen seines Landes ist.
Seit 2005 lebt OTGO als freischaffender Künstler in Berlin. Neben seinem Masterstudium „Art in Context“ an der Universität der Künste, geht er konsequent seiner großen Leidenschaft der Malerei nach. Aus den erlernten traditionellen mongolischen Techniken, entwickelt der Künstler seinen eigenen unverkennbaren Stil moderner Miniaturmalerei. Lebendige, farbenfrohe Paradiesbilder, Erotika und Pferdehorden verzaubern die Bildfläche in phantasievolle Kompositionen, fesseln und fordern auf diese Welten der Miniaturmalerei zu erkunden.

Schon als Kind träumte ich bunt, von Blumen und sich tummelnden Menschen,von Leichtigkeit und Unbeschwertheit, vom Paradies.“ (OTGO)

OTGO’s Paradiesbilder sind ein Erlebnis. Tritt man zurück, ist man überwältigt von der Harmonie der Farben und dem Zusammenspiel der einzelnen Bildelemente, tritt man heran erfährt man die Einzigartigkeit des Details. Jeder Mensch, jede Blüte, jeder Pinselstrich ist einzigartig und doch verschmilzt alles wie selbstverständlich in der Harmonie einer beeindruckenden Gesamtkomposition. Der junge Künstler setzt seine Vorstellung einer paradiesischen Welt kompositorisch in Szene. Farbenfroh und ehrlich präsentiert er uns einen Traum, in dem es soviel zu entdecken gibt, dass man noch einen Augenblick verweilen möchte, obgleich man in der Ferne bereits die Pferdehufe dröhnen hört…
Laut, wild und schnell galoppieren die Pferde über die Ebenen mongolischer Landschaften, laufen auseinander wieder zusammen, tanzen in atemberaubender Geschwindigkeit über die Leinwand. Einzelne Elemente schmelzen, lösen sich auf in einem Meer aus Farben. Bunte Wellen definieren sich zu klaren Formen, hunderte, tausende von Pferden preschen feurig aus ihnen hervor und tragen einen immer weiter bis zu jenem Punkt, wo der Himmel die Erde berührt. In Tempera auf Leinwand kreierte OTGO detaillierte Gemälde von atemberaubender Filigranität, seine neusten Werke präsentieren eine ganz neue Welt seines Schaffens. In Acryl auf Leinwand komponiert der Künstler ein faszinierendes Nebeneinander aus detaillierter Miniaturmalerei und bewegter Abstraktion der Bildelemente.
„MONGOL AYAN 1“ zeigt einen aufregenden Querschnitt durch OTGO’s Tempera und Acrylgemälde.
Martina Busch

Otgonbayar Ershuu
Geboren 1981 in Ulan-Bator, der Hauptstadt der Mongolei. Malen faszinierte ihn seit seiner frühen Jugend. Seine Begabung wurde bald erkannt, und bereits im Alter von 15 Jahren hatte er Einzelausstellungen.

Er studierte traditionelle mongolische Malerei in Ulan-Bator. Die Stadt war als Sitz des Oberhaupts des Lamaismus in der Mongolei gegründet worden und beherbergt das berühmteste buddhistisch- lamaistische Kloster des Landes, das Gandan-Kloster. Während seines Hochschulstudiums schuf Otgonbayar Ershuu fast vierhundert Bilder.   
Nach dem Studium beteiligte er sich als Maler und Restaurator an mehreren Forschungsreisen zu den historischen Stätten der Mongolei. In den buddhistisch- lamaistischen Klöstern studierte er eingehend die verschiedenen Techniken und die Ikonografie der Miniaturmalerei sowie deren spirituelle Hintergründe. 

Seit 1998 lebt er als freier Künstler. Zu seinem Schaffen gehören neben freien künstlerischen Arbeiten auch mehr als sechshundert sogenannte „Forschungsbilder“, darunter die in dieser Webseite gezeigten Miniaturen.  

Die ethische Haltung des Malers wird profiliert durch seine Mitarbeit in der „Mongolischen Gesellschaft für den Kampf gegen die Armut“ (1995-2005) und anderen Projekten der Sozialarbeit. Auf künstlerischer Ebene reflektiert sich sein Wunsch, Beiträge zum geistigen Fundus seines Volkes zu leisten, in der Fertigung von Miniaturbildern mit Götterdarstellungen, die für viele Menschen Gegenstand der Anbetung und Grundlage der meditativen Andacht sind.  
Für seine Arbeit erhielt Otgonbayar Ershuu diverse Preise und Auszeichnungen,  darunter die Goldmedaille „Wissen“ vom Kulturpalast der mongolischen Kinder (1996) und die Auszeichnung  „Bestes Volkstalent der Mongolei“ (2004). 

Außerhalb der Mongolei wurden seine Werke durch Ausstellungen in Tokio (Japan) Berlin, München, Freiburg, Konstanz (Deutschland) Stockholm, Örebro (Schweden) Ensisheim (Frankreich) Prag (Tschechischen Republik) und Amsterdam (Niederlande) bekannt. 

Dr. Eva Gerhards, Adelhauser Museum- Museum für Völkerkunde Freiburg.

Otgonbayar Ershuu
Otgo (Otgonbayar Ershuu) wurde 1981 in Ulan-Bator geboren. Seit frühester Jugend interessierte Otgo sich für das Malen und setzte sich gegen Widerstände durch, diesen Weg professionell beschreiten zu können. Sein Talent fand schnell Beachtung und führte zu einer wirtschaftlichen Unabhängigkeit, die es erlaubte die professionelle Malerei zu vertiefen. Bereits mit 15 Jahren hatte er Einzelausstellungen, die mittlerweile beachtliche internationale Dimensionen erlangt haben und zahlreiche Auszeichnungen hervorbrachten.

In Ulan-Bator studierte er Kunst und konzentrierte seine Studien auf traditionelle Malerei und Maltechniken und Ikonografie, die in der Mongolei durch das seit Jahrtausenden bestehende Nomadentum stark beeinflusst wurde. Nicht zuletzt wegen der Notwendigkeit im Leben eines Nomaden alles auf das Auf- und Abbauen sowie den Transport hin zu optimieren, hat sich die Miniaturmalerei zu einem wichtigen Zweig der traditionellen mongolischen Kunst entwickelt. Forschungsreisen, die Otgo während des Studiums sowie nach dem Studium als Maler und Restaurator zu historischen Stätten der Mongolei führten, ließen eine große Achtung vor den traditionellen Werten und Techniken, die viele Kultur- und Politwellen überdauerten, heranwachsen.

Durch seine Studien hat Otgo die Miniaturmalerei zu einer neuen Blüte weiterentwickelt. Aus der Veränderung der Distanz des Betrachters zum Bild entfaltet sich der Bild im Bild Aufbau wie durch ein kunstvoll arangiertes Prismenteleskop, welches mit jedem Schritt, den man dem Objekt näher kommt, detaillierte Szenerien mit völlig eigenständiger Bedeutung eröffnet, hingegen den Gesamteindruck des Bildes aus der Distanz, der durch spielerischen Umgang mit Farben und Motiven, das friedvolle Nebeneinander schablonenartiger präziser Elemente stets leicht und heiter erscheinend, allmählich verdrängt und vergessen lässt. Der Betrachter stößt mit jedem Schritt auf ein neues, vielfältiges Innenleben des Bildes.

Otgo lebt und arbeitet seit 2005 in Berlin. Darüber hinaus engagiert sich Otgo in sozialen Projekten, die vor allem auf die Verbesserung der Lebensbedingungen in der Mongolei ausgerichtet sind.

Eine langjährige Arbeit von Otgo ist die "Geheime Geschichte der Mongolen" -Als Comic im Stil der mongolischen Malerei erzählt. Dieser Comic besteht aus ca. 600 Seiten, die sich in zwölf Kapitel gliedern. Jede Buchseite zeigt mehrere Bilder, so dass die Arbeit insgesamt etwa 3000 Zeichnungen umfasst. Die "Geheime Geschichte der Mongolen" wurde vor ca. 800 Jahren verfasst. Sie ist das älteste und bedeutendste Literaturwerk der Mongolen, Mythos, Epos und Chronik zugleich. Ursprünglich enthält sie keine Illustrationen. Damit diese Geschichte für alle Altersgruppen verständlicher und interessanter werden kann, entschloss er sich, den Inhalt dieses bedeutenden Werk als Mongolische Miniaturmalerei zu arbeiten. Denn für viele Menschen ist das Betrachten von Bildern einfacher als das Lesen. Ein besonders Anliegen während der Ausarbeitung des Comics war ihm, ethnische Merkmale der Mongolen sowie historische Fakten und Artefakte möglichst originalgetreu wiederzugeben. Daher bedurfte es auch in der Hinsicht ausführliche Recherchen, die ihn in verschiedene wissenschaftliche Bereiche geführt haben. Durch die Einbeziehung der Miniaturmalerei sollte etwas Charakteristisches und traditionell Mongolisches aufgegriffen werden.

1981 geboren in Ulan-Bator, Mongolei
1996-1998 Studium: „Traditionelle mongolische Malerei“ Kunstmaler-Diplom in Ulan-Bator
1998-2002 „Industrie-Technologie und Design" Bachelor-Diplom in Ulan-Bator
1999-2005 Selbststudium „ Mongolische Miniaturmalerei“ in der Mongolei.
2007-2010 "Art in Context" Master of Arts, Institut für Kunst im Kontext, Fakultät Bildende Kunst, Universität der Künste Berlin.

1996 Verleihung der Medaille „ Wissen“ in Gold durch die genannte Einrichtung von Kulturpalast der mongolischen Kinder, Ulan-Bator.
2004 Auszeichnung als „Bester mongolischer Volkstalent“ durch das Ministerium für Bildung, Kultur und Wissenschaft der Mongolei.

Katalog: „Götter“ (2004)
Katalog: „Das Paradies, mit meinem Herzen gesehen“ (2004)

1995-2005 Mitarbeiter der Mongolischen Gesellschaft zum Kampf gegen die Armut
(Zahlreiche Kulturworkshops in der ganzen Mongolei)

Studien und Forschung:
2002-2005 Zahlreiche Studienreisen zu historische Stätten der Mongolei
(Umfangreiche Materialsammlungen und Studien zur mongolischen Kunst und Nomadenkultur sowie zur buddhistischen Kunst)

Ca. 600 Studien „Buddhismus“
Ca. 100 Studien „Die historische Entwicklung der Jurte“
Ca. 60 Studien „Formen und Schmuckelemente des mongolischen Sattels“
Ca. 50 Studien „Altes mongolisches Kunsthandwerk: Feuerstahl und Messer“
Ca. 250 Studien „Gebrauchsgegenstände aus dem Alltag der Nomaden“

1996 Erste Ausstellung im Kulturpalast der mongolische Kinder in Ulan-Bator.
2001 Ausstellung mongolischer Künstler in der deutsche Botschaft in Ulan-Bator
2007 Solo Ausstellung im Adelhausermuseum in Freiburg (14.02.-06.07.07)
2007 Solo Ausstellung im Mongoleizentrum in Freiburg (17.02.-06.07.07)
2007 Ausstellung bei der Deutsche Bank in Berlin (05.-31.10.07)
2007 Solo Ausstellung in München (09.-30.11.07)
2007 Solo Ausstellung in Örbero, Schweden (11.-28.11.07)
2009 Solo Ausstellung in Örbero, Schweden (15.-31.05.2009)
2009 Ausstellung in Konstanz, Deutschland (29.04-18.05.2009)

Beteiligung an Ausstellung:
Tokio, Japan (2001, 2002, 2004)
Wittenberge, Deutschland (Oktober 2005)
Neu-Delhi, Indien (Januar 2006)
Ensisheim, Frankreich (April 2008)
Prag, Tschechischen Republik (Mai 2008)
Amsterdam, Niederlande (Juni 2008)
Stockholm, Schweden (August 2008)
Zürich, Schweiz (August 2008)
Paris Frankreich (Okteber 2008)
Berlin, Deutschland (Dezember 2008)
Berlin, Deutschland (Dezember 2009)
Weilrod-Mauloff, Deutschland (Juni 2010)
Berlin, Deutschland (Juli 2010)
Berlin, Deutschland (August 2010) 

Uwe Ahnert, Galerist,  Collection Freudenberg.

Åsa Jonsén
Rezension in der Zeitung "Nerikes Allehanda" vom 17.11.2007 (in Örebro, Schweden)

Eine der spannendsten Ausstellungen dieses Jahres
Otgonbayar Ershuu
(bis den 28. November 2007)

Es ist nur Konstfrämjandet zu einer der spannendsten Ausstellungen des Jahres zu gratulieren. Otgonbayar ist in der Mongolei geboren und aufgewachsen, aber wohnt jetzt in Berlin. Er ist jung, im Jahre 1981 geboren, hat doch schon mehrere eigene Ausdrücke entwickelt. Er geht von der mongolischen Miniaturmalerei aus, die schon im dreizehnten Jahrhundert die Kunst in anderen Teilen der Welt beeinflusste, und er nimmt sich der Tradition gut an.

Man kann sich nicht für die Farbenexplosion vorbereiten, die man beim Eintreten in die Ausstellungshalle begegnet. Starke, klare Farben, die sich nicht darüber schämen auf eine völlig nicht-abendländische Weise umzugehen, vibrieren gegen einen schwarzen Hintergrund. Das Thema mit den meisten Variationen heisst „Paradise“, und zweifellos scheint es wie ein Paradies mit allen Blumen und Vorführungen der erotischen Kunst. Und es ist nicht nur die Menge von Blumen, die für die Lust steht; die Blumenmuster selbst geben ein lustbetontes, feuriges, passioniertes Gefühl. Das Herz schlägt ein wenig härter, und man bekommt rote Backen, der Schnee heult draussen, aber drinnen klopft es warm.

Bisweilen schlägt seine Kunst in das fast Groteske um, als wenn das Bild von Menschen so voll ist, dass sie auf einander zu essen beginnen. Ganze Arme verschwinden in den Mund eines anderen Menschen, Mengen von Menschen schlängeln sich dicht umeinander, und man kann entweder an der Übervölkerung assoziieren, oder an einer globalen Orgie die zugrunde geht.

Viele von den Bildern gewinnen darauf von mehreren verschiedenen Weiten betrachtet zu werden. Mit der Nase beispielsweise gegen die „Roaring hooves“ sieht man die Hunderte von kleinen, kleinen Pferden in klaren Temperafarben die zusammen galoppieren, ein paar Schritte rückwärts bekommt das Bild fast abstrakte Forme, wo die Farben das wichtigste sind, und mehrere Meter davon sieht man wie die verschiedenen Gruppen Silhouetten von anderen Pferden darstellen. Oder sind sie sogar andere Tiere?

Er zeichnet auch Pferde mit einem unerhört sicheren Bleistift. Manchmal beinahe wie ein Comicheft, manchmal Teenager romantisch, manchmal grotesk, manchmal stark und schön. Es ist auch nicht erstaunlich, dass er so ein Gefühl für Pferde hat, die Mongolei ist trotz allem für ihre Wildpferde bekannt.

Man verlässt die Ausstellung mit einem Gefühl von Verspieltheit und Aufgeräumtheit. Die Farben widerhallt gegen die Netzhaut und das graue Örebro fühlt etwas weniger grau.

Übersetzung Elisabeth Hellman

Zeitungsartikel in Örebro, Schweden 2007 über Otgonbayar Ershuu
Rezension in der Zeitung "Nerikes Allehanda" vom 17.11.2007 (in Örebro, Schweden)
NA söndag 11 november 2007 (NA Sonntag 11 Novemver 2007 in Örebro, Schweden)
NA söndag 11 november 2007 (NA Sonntag 11 Novemver 2007 in Örebro, Schweden)
Отгонбаярын зургийн урлан, Atelier von Otgonbayar, Studio
Sein Atelier in Berlin 2007.

Text in Mongolian
ӨДРИЙН ШУУДАН (2012.8.14)
Монголын уран зургийг дэлхий дахинд таниулж буй залуу зураач бол Э.Отгонбаяр юм. Тэрбээр ХБНГУ-д амьдран, уран бүтээлээ туурвидаг төдийгүй Берлин хотод өөрийн “Зураг” хэмээх уран зургийн галлерейг ажиллуулдаг ажээ. Анх удаа Монголдоо “ОТГО” арт хэмээх уран бүтээлийн үзэсгэлэнг “Цагаан дариум” арт галлерейд  нээгээд байгаа түүнтэй уран бүтээлийнх нь талаар ярилцлаа.

-Та “ОТГО” арт үзэсгэлэнгийнхээ талаар сонирхуулахгүй юу?
-Үзэсгэлэн маань Зайсангийн хажууд байдаг “Цагаан дариум” арт галлерейд дэлгэгдлээ. Нийтдээ 20 гаруй бүтээл тавигдсан байгаа.

-“Хүн” гэдэг бүтээл тань их сонирхол татсан. Та энэ санаагаа яаж олсон бэ?
-Нэрэнд нь гол учир бий. Бидний  амьдарч байгаа нийгэмд хүн болгон бүх­нийг чадах мэт өөрсдийгөө бодож байдаг. Үнэн хэрэгтээ  байгалийг хэзээ ч захирч чадахгүй. Хүний хийсэн үйлдлээс болж байгаль дэлхий сүйрч, тогтвортой байдал алдагдаж, гамшиг, галт түймэр, цөлжилт явагдаж байна. Энэ болгоны хариуцлагыг хүн хүлээнэ. Ийм утгаар бүтээлээ “хүн” гэж нэрлэсэн юм. Бүтээлд 11 мянган хүнийг  “Бичил хүн”-ээр сэтгэж зурсан. Санаа нь хүн болгон адилгүй, өөр өөр ааш араншин, өнгө төрхтэй байдгийг харуулсан. Тиймдээ ч 11 мянган хүний ааш араншин, өнгө төрхийг гаргах гэж их хичээсэн. Зургийг хүмүүс харахдаа олон өнгөний зохицол мэт ойлгоно. Ойртоод харах тусмаа олон төрлийн байрлалтай хүн гэдгийг мэднэ. Голоор нь амьтад зурсан байгаа биз.

-“Хүн” бүтээлээ хэр удаан зурсан бэ?
-“Хүн” зураг маань хоёр жилийн дотор бүтсэн. Анх зурж эхлэх үедээ тооцоолоход таван жил зурна гэж бодож байсан. Гэтэл зурж эхэлсэн даруйд зураг маань яг л соронз шиг татаад би өөрөө ч гэр бүлээ золиосолж уйгагүй зурсан. Золиосолсон гэдэг нь хоёр нялх хүүхэдтэй байсан болохоор аавын ажил маш их байдаг учраас түүнийгээ эхнэртээ даатган зургандаа хамаг анхаарлаа хандуулсан. Үүнд бол ганц талархах зүйл маань ерөөсөө эхнэр маань.

-Хэзээнээс уран зураг сонирхох болов?
-Яг хэзээ гэдгээ мэдэхгүй. Анх харандаа дэвтэр барьж сурсан үеэс байх. Харин мэргэжлийн тал руугаа зорилго болгож орсон нь 15 настайдаа зургийн дугуйланд явж, багштай болоод илүү мэргэжлийн түвшин рүү хичээж, сонирхох болсон доо.

-Герман улсад нээсэн “Зураг” галлерейнхаа талаар ярихгүй юу. Монголчууд хэр их сонирхож очив. Гадаадын иргэд яаж хүлээж авав?
-“Зураг” галлерейг монгол хүн нээсэн боловч, дэлхийн урлагийн галлерей гэж хэлж болно. Хүмүүс буруу ойлгоод байдаг юм. Монгол хүн галлерей нээсэн болохоор монгол галлерей л гэж ойлгодог. Ерөнхийдөө миний гол зорилго жилд арван үзэсгэлэн нээлээ гэхэд хоёрыг нь монгол зургийн үзэсгэлэн болгож байя гэж бодсон. Нөгөө найман үзэсгэлэн нь янз бүрийн үндэстний үзэсгэлэн байж болно. Хэдийгээр нээгдээд  хоёр жил болж байгаа ч гэсэн 20 орчим үзэсгэлэн, 50 орчим урлаг соёлын арга хэмжээ зохион байгуулагдсан.

-Бие даасан үзэсгэлэнгээ хэдэн удаа дэлгэж байсан бэ. Олон орны үзэсгэлэнд оролцож байсан юм билээ?
-Энэ удаагийн “ОТГО” арт үзэсгэлэн нь бие даасан 28 дахь нь. Гадны орны үзэсгэлэнд 60-70 удаа оролцсон. Монголдоо анх удаагийнх нь.

-Та Германд, урлагийн их сургуульд урлагийн менежментийн чиглэлээр суралцаж байсан юм билээ. Энэ талаараа сонирхуулах­гүй юу?
-Сургуулиа 2010 онд төгсөөд тэр эрчээрээ галлерейгаа байгуулж байсан. Урлагийн менежментийг урлаг судлахгүйгээр ойлгох аргагүй. Угаасаа урлаг судлал бол урлагийн менежментийн дор хаяж 60 хувийг авч явдаг. Миний мастерийн ажлын сэдэв маань урлаг судлал байсан. Миний сурсан чиглэл их сонирхолтой. Ерөнхийдөө яаж үзэсгэлэн зохион байгуулах вэ. Тэр дундаа ганцаарчилсан, хамтарсан гэх мэтчилэн арга техник, онолын талаас нь гурван жил судалсан. 

-Урлагийн  менежмен­тийн чиглэлээр суралцаж байсан. Тэгэхээр монголд сүүлийн жилүүдэд маш олон үзэсгэлэн үүдээ нээдэг боллоо. Мөн залуу уран бүтээлчид ихээр бий болсон. Энэ тал дээр та мэргэжлийн үүднээс юу гэж бодож байна вэ?
-Монголд олон галлерей бий болсон байна лээ. Монгол, европын галлерей бүтэц зохион байгуулалтын хувьд өөр. Монголд бүтээлээ дэлгэхийн тулд уран бүтээлч бүх юмаа өөрөө хийдэг. Зургаа байршуулах, мэдээлэл түгээх, урилга хийх зэргээс эхлээд бүх зүйлийг бие даан хариуцна. Германд үзэсгэлэн гаргах эрх авсан л бол монголчуудын хэлдэгээр “од” гэсэн үг. Тэр хүн юу ч хийхгүй зөвхөн зургаа л зурна. Бусдыг нь хариуцан ажиллах хүмүүс бий. Үзэсгэлэнгийнхээ нээлтэд 15 минут хоцорч ирэхэд зочид хүлээж байдаг. Нээлтэд ч бараг үг хэлдэггүй. Урлаг судлаачид ирж үг хэлнэ, тэгээд л болоо. Хэрэв зураач үг хэлэх юм бол талархлын үг хэлээд л болдог.

-Тэгвэл гадаад орны урлагийн менежмент, монгол хоёрын хооронд их зааг ялгаа байдаг уу?
-Монгол хөгжиж байна. Хамгийн гол бүтцийнх нь ганц өөрчлөлт болохоор Монголд үзэсгэлэн гаргахын тулд төлбөр төлөх шаардлагатай болдог юм байна. Герман гэхэд л галлерейны эзэн  бүх зардлыг нь хариуцдаг. Мөн эрсдэлийг өөрсдөө үүрч, бүтээл нь зарагдсан тохиолдолд түүнийг авч гэрээний дагуу хэн хэндээ олгодог. Иймэрхүү асуудлаас болж зааг гарч байна. Уран бүтээлч санхүүгийн асуудалд оролцдоггүй. Зөвхөн зураг л зурах үүрэгтэй.  Харин манайд зурахаас гадна бүх менежментээ өөрөө хийдэг. Энэ нь бүтээл туурвих цаг хугацаанаас хумсалдаг.

 -Ойрын зорилго тань юу вэ?
-Европын холбоотой сүлжээ харилцаа сайн тогтооё гэж бодож байгаа. Ирээдүйн зорилго бол Америк тив, Австрали тивтэй холболт хийх төлөвлөгөөтэй байна. Азиас ирсэн хүн чинь ганцхан европ гээд баймааргүй байна. Нилээн том сүлжээтэй болно.

-Та “Монголын нууц товчоо”-г зурагжуулсан гэсэн тэр талаараа ярихгүй юу?
-Тийм ээ. Түүнийг анх 1998 оноос хойш нухаж байгаа. Тайлбарлахдаа комик ном гэж хэлдэг. “Монголын нууц товчоон”-д орсон нэг өгүүлбэр бүрийг зурагжуулж байгаа. Зарим нэг өгүүлбэр хоёр зураг болох тохиолдол ч байна. Одоогоор 3000 мянган зураг болсон. Ерөнхийдөө бараг бэлэн болж байгаа. Янзлах, засвар хийх ажил их гарч байгаа. Одоо бараг арван хэдэн жил ажиллаж байна даа. Нэгэнтээ л удаан оролдсон юм чинь ул суурьтайхан шиг юм хийе гэж бодоод байлгаад байгаа.

-Та ямар нэг сэдэвт баригддаг уу?
-Миний нэг азтай тал ч юм уу, одоо юу зурах вэ гэж хэзээ ч бодож үзээгүй. Тийм түүх ч байхгүй. Нэг зураг зурж байхад дараагийн зурагны санаа ороод ирчихдэг. Одоо гэхэд л германд 25 гаруй зураг эхлүүлсэн байгаа. Жаахан туйлбаргүй байж магадгүй л дээ. Яг шинэ санаа төрсөн даруйдаа эхлэхгүй бол мартагдана. Найрагчид онгод орно гэдэг шүү дээ тэрэн шиг л бас онгод ордог. /инээв/

-Та олон шагнал авч байв уу?
-Шагнал гэдэг маань манайхан шиг энгэр цоолон медаль зүүх гэсэн утга биш. Барууны оронд бол хийж буй үйлдэл, хэлж буй үг нь л надад шагнал болдог. Миний үзэсгэлэнг үзэх гэж хоёр өдөр галт тэргэнд сууж ирж байгаа герман иргэнийг хараад маш их урам орсон. Энэ хүн өөр юу ч биш зөвхөн миний үзэсгэлэнг үзэх гэж ирж байгаад нь баярласан. Мөн гарын үсэг авах гэж зорьж ирдэг хүмүүс ч бий. Мөн германд сургууль төгссөн манай ангийн гурван оюутан миний гарын үсгийг ирж авч байсан. Бас нэг сонирхолтой юм нь Монгол Улсын Ерөн­хийлөгч, Германы шинэ ерөнхийлөг­чийн айлч­лалаар очиход хамгийн том хүлээн авалт хийсний дараа намайг хэвлэлээр, урлаг, улс төрийн 130 том одын нэг гэж бичсэн байсан.  Энэ мэтчилэн биет бус зүйлээс их шагнал авдаг.


Эх сурвалж: "ӨДРИЙН ШУУДАН" сонин

ӨДРИЙН СОНИН (2012.8.11)
Нүүдэллэж яваа зураач

Энэ удаагийн өдрийн зочноор Э.Отгонбаярыг урилаа. Тэрээр Монголоос анх удаа гадаадад байнгын ажиллагаатай галерей ажиллуулж байгаа нэгэн юм. Тод­руулбал, Герман улсын нийслэл Берлин хотод хоёр жилийн өмнөөс "Зураг" нэртэй уран зургийн гале­рей эрхэлжээ. Галерейдаа зөвхөн Монгол төдийгүй олон орны уран бүтээлчдийн 20 гаруй үзэсгэлэнг зохион байгуулсан байна. Жилд арван үзэсгэлэн толилууллаа гэхэд хоёр нь монгол уран бүтээлчийнх байдаг гэнэ.

Түүний эцэг, эх нь хэвлэлийн үйлдвэрт насаараа ажиллаад тэтгэвэрт гарсан хүмүүс байжээ. Гэр бүлд нь урлагийн хүн байгаагүй бөгөөд багадаа "Би морь зурах шуналтай" гэж ярьдаг байсан тэ­рээр хэзээнээс уран зурагт дур­лас­наа мэддэггүй гэнэ.  Э.Отгонбаяр эх орондоо 1998 онд Монгол зур­гийн ангийг төгсөж уран бүтээлч болох гараагаа эхэлжээ. Тэгээд Монгол зураг болон Монголын түүхийн судлаачаар бие даан ажиллаж байгаад 2005 онд Бер­лин хотод Герман улсын их сур­гуульд урлаг судлаач, урлагийн менежер мэргэжлээр гурван жил суралцаж магистрийн зэрэгтэй төгссөн аж.

Арваад жил Герман Улсад амьд­рах хугацаандаа Европын хол­бооны улсуудын томоохон хо­туу­дад 27 удаа үзэсгэлэн гаргасан гэнэ. Тэр нь амжилттай болсонд урамшин өөрийн галерейгаа бай­гуулжээ. Галерей нь тус бүр 100 метр квадрат талбай бүхий хоёр давхар гэнэ. Галерейнх нь нэг давхарт өөрийнх нь уран бү­тээ­лүүд байнга гардаг. Харин нөгөө давхартаа уран зургийн үзэсгэлэн, хүлээн авалт, илтгэл, концерт зохион байгуулдаг аж. Хоёр жилийн хугацаанд 70 орчим арга хэмжээ зохиосон гэнэ. Энэ ту­хай­гаа "Ямар ч арга хэмжээ зохиосон надад ашигтай. Хүн ирж л байвал зургийг минь хүмүүс үзэж байна шүү дээ" гэх.

Тэрээр "Миний хийсэн ажил бүрийн ард Монгол гэсэн нэр гарч байдаг. Эх орондоо ааваараа овоглоод гадаадад явахдаа эх орноороо овоглодог гэдэг үнэн юм билээ" гэж хуучиллаа. Берлинд хүмүүс галерейгаа дандаа өөрс­дийн нэрээр нэрлэсэн байдаг гэнэ. Харин Э.Отгонбаяр галерейгаа яагаад "Зураг" гэж нэрлэсэн тухайг нь сонирхоход "Англи, Герман хэлэнд хар зураг, фото зураг, уран зураг зэрэг үгийг огт өөр өөр үгээр илэрхийлдэг. Харин Монгол хэлэнд зураг гэсэн үндсэн үг хэвээрээ яваад байдаг. Тиймээс орчуулж болдоггүй энэ үгийг Герман хэ­лэнд бэлэглэхээр шийдсэн" гэв.

Зочин маань сүүлийн долоон жилийн турш эх орондоо ирээгүй байгаад ирсэн аж. Тэрээр Монголд хоол хүнсний үнэ болон Улаанбаатар хотод гурван өрөө байр авах нь Берлин­тэй ижил үнэтэй болсон хэрнээ хүмүүсийнх нь цалин олигтой нэ­мэг­дээгүй байгааг гайхаж сууна лээ.

Түүний энэ удаа ирсэн шалт­гаан нь Монголдоо үзэсгэлэн гаргах мөн Берлинд төрсөн хоёр хүүх­дэдээ эх орныг нь үзүүлэх аж. Түүний "ОТГО арт" үзэсгэлэн "Ца­гаан дариум" галерейд гарч буй. Тэрээр охиноо Номин, хүүгээ Та­нан гэж нэрлэжээ. Эхнэр Гэрэл­туяа­тайгаа монголд байхаасаа үерхэж эхэлсэн байна. Одоо эхнэр нь Берлинд эдийн засагч мэргэж­лээр сурдаг аж. "Урлагийн хүмүү­сийн ажил нь сайхан боловч мөн­гөний төлөө яваад байж болдоггүй өөрийгөө золиослодог мэргэжил юм. Тиймээс эхнэрээ өөр мэргэ­жилтэйд баярлаж явдаг" гэсэн юм.

Тэрээр өөрийгөө Германд амь­дарч байгаа нь ердөө л нүүдэл гэж тайлбарлаад тодорхой мэдлэг, хөрөнгөтэй болсон гэж үзэхээрээ монголдоо ирж урлаг судлалын багшаар ажиллана гэж боддог тухайгаа ярив. Мөн "Манайхан үзэсгэлэн, галерей хоёрыг нэг юм гэж ойлгоод байна. Үзэсгэлэнг танхимд эсвэл хаа нэгтээ гаргаж болдог зүйл бол галерей өөрийн гэсэн бодлоготой, даргатай газар байдаг" гэв. Тэрээр цааш нь "Гадаа­дын оронд уран бүтээлч супер од шиг л байдаг. Галерей нь уран бүтээлчээ сонгож, зургийг нь зөө­вөрлөх, байрлуулах бүх л үйл­чилгээ үзүүлж, зургийг нь үнэлдэг. Мөн Германы галерейд хүн хун­дага хагаллаа гэхэд галерейн эзэн нь очиж та бэртсэн үү гээд өөрөө үйлчилдэг. Гэтэл манайд нэг хун­дага санамсаргүй хагалбал 15 мянган төгрөгөөр торгоно гэж байх юм" гэж ярив.

Э.Отгонбаяр уран бүтээлдээ гол төлөв хүн, морь хоёрыг тус­гадаг бөгөөд "Хүн" хэмээх нэгэн бүтээлд нь хүн, амьтны 11000 дүрс дүрслэгдсэн байдаг аж. Энэ зургийг хоёр жил зурсан бөгөөд долоо хоног бүрт нэг бүтэн өдөр суудаг байсан гэнэ. Тэрээр "Би өдөрт 12-15 цаг тасралтгүй зурж суухдаа ус ууж, хоол иддэггүй. Тэгэхээр ариун цэврийн өрөө орох шаардлагагүй болдог. Ингэж ажиллахдаа өөрөө ч мэдэлгүй бясалгалын байдалд ордог болохоор огт ядардаггүй" гэж өгүүлж байлаа.

Эх сурвалж: "
Үндэсний Мэдээ
Нийтлэсэн: Б.Отгонбаяр (Үндэсний Мэдээ Сониний сэтгүүлч)

Хошин урлагийн мастер Э.Раушинбах: Бүсгүй хүнээс илүү сонирхолтой юм гэж үгүй шүү дээ

Сүүлийн хориод жилд монголчуудын хөл хүрээгүй газар гэж дэлхийд бараг үгүй болсон болов уу. Циркийн уран бүтээлчид Америкийн бүх муж, хотуудыг гүйцээсэн байх. Сав л хийвэл дайтаж байдаг Израйлийн өнөөх алдарт Газын зурваст хүртэл монгол залуу хүрч очсон байлаа. Ер нь уран бүтээлчид маань хилийн чанадад оюуны чадвараа жинхэнэ гайхуулж байгаа. Саяхан Facebook-ээр нэгэн залуутай танилцлаа. Түүнийг Э.Отгонбаяр гэдэг. Тэрбээр Германы Берлин хотод уран зургийн “ZURAG” галерейгаа нээн ажиллуулж байгаа ажээ.

Э.Отгонбаярын зургууд нэлээд өвөрмөц. “Монголын нууц товчоо”-ны түүхэн баримт, үйл явдлуудыг судлан, түүгээрээ комекс ном бүтээж буй. Өнгөрсөн онд Германы телевизээр бүтээл туурвилынх нь тухай “ZURAG” баримтат кино гарч, урлагт дуртай германчуудыг бишрүүлсэн байна. Уг баримтат киног дараа нь манай Үндэсний телевизийн уран бүтээлчид эх орон даяар цацсан нь бүр ч онцгой явдал болов. 
Э.Отгонбаяртай интернетээр харилцаж, манай сонинд ярилцлага өгөхийг хүсэхэд “Энэ удаа би Германд төдийгүй дэлхийд нэр цуутай том зураачийн талаар бяцхан нийтлэл явуулмаар байна” гэсэн юм. Түүний бичсэнийг бүрэн эхээр нь танд хүргэе. Тэр ингэж өгүүлжээ.

Хэдэн жилийн өмнө Герман улсад суралцах хүсэлдээ автан хэлийг нь сурах гэж хичээж явах үедээ би германчуудын соёл урлагийг ихэд шимтэн сонирхож билээ. Ингээд эртний алдарт уран бүтээлч Албреxт Дюрер (Albrecht Dürer 1471-1528), Лукас Кранахын (Lucas Cranach 1475-1553) уран бүтээлийн хамт шог зураач, зураасан зургийн мастер Эрих Раушинбахын (Erich Rauschenbach) номуудыг өмнөө зэрэгцүүлэн тавиад үздэг болсон юм. Уран зургийг ойлгоход гадаад хэлний өндөр мэдлэг бараг шаардлагагүй л дээ. Раушинбаxын хошин зургийн учрыг ойлгох, үгийг нь уншилгүйгээр түүний илэрхийлэх гэсэн санааг нь олох гэж оролддог байлаа.

Шог зургийн тайлбар үгийг нь ойлгохгүйгээр инээдтэй утгыг олж мэднэ гэдэг бол дууг нь сонсохгүйгээр кино үзэхтэй л адил юм. Дараа нь би Берлинд ирээд түүнтэй өөрийн биеэр уулзсандаа ихэд олзуурхаж явна. Гэр урланд нь зочилж, хамт кофе ууж суухдаа энгийн атлаа бахархмаар ихийг амжуулсан, бусдыг нэвт ажигласан энэ эрхэмтэй урлаг уран бүтээлийн талаар анх ярилцахдаа хэзээ нэгэн цагт үзэсгэлэнг нь зохион байгуулна гэж үнэндээ төсөөлж ч байсангүй. Раушинбаxын шог зургийн бие даасан 60 гаруй ном хэвлэгджээ. Эдгээр нь дэлхийн олон оронд, тухайлбал, Герман, Голланд, Дани, Турк зэрэг оронд хоёр сая илүүтэй борлогдсон байх юм.

Мөн олон арван ном, сэтгүүл, сонинд түүний шог зургууд нийтлэгдсэн байна. Жишээлэхэд, зохиолч Экарт фон Хиршхаусены (Eckart von Hirschhausen) нэгэн бүтээлд 25 шог зураг нь орсон бөгөөд тэр ном гурван сая гаруй хувиар зарагдсан байлаа. “Хошин урлагийн мастер” хэмээн нэрлэгдэх болсон энэ уран бүтээлчийн “Дөч хүрсэн эр, дөрвөө дарсан ат” (Vollkommen fix und Vierzig) ном нэг сая гаруй хувиар борлогдсон нь хошин зургийн номд ховорхон үзүүлэлт гэлтэй. Раушинбаxын уран бүтээлийн чухал сэдвийн нэг нь эмэгтэйчүүд юм. Эмэгтэй хүнийг энэ ертөнцийн хамгийн сонирхолтой сэдвийн нэг хэмээн тодорхойлсон тэрбээр хэлэхдээ “Бүсгүй хүнээс илүү сонирхолтой юм гэж үгүй шүү дээ” гэсэн байдаг. Сүүлийн үеийн бүтээлүүдэд нь XIX-XX зууны үеийн уран зургийн стиль нэвт шингэсэн ч мөн л өөрийн тод мөрийг харуулах өнөөх марзаганал нь хаанаас ч ажигласан Раушинбахынх гэж танигдана. Манай монгол зургийн урлагт өөрийн гэсэн хошин зургийн уламжлал бий. 
Үүний тодорхой жишээ гэвэл “Марзан” хочит Балдуугийн Шаравын (1869-1939 он) “Монголын нэг өдөр” зураг юм. Хэдийгээр сонгодог шог хошин зурганд тайлбар үг нь тэрхүү бүтээлийнхээ 50 хувийг илэрхийлдэг бол Б.Шаравын бүтээлүүдийг үггүйгээр уншиж болдог онцлогтой. Голландын алдарт уран бүтээлч Питер Брюгэлийн (Pieter Bruegel 1525-1569) бүтээлүүдийг “Марзан” Б.Шаравын бүтээлүүдтэй харьцуулж болох юм. Харин Раушинбахын бүтээлийг манай шог зургийн гол төлөөлөгчийн нэг, гавьяат зураач Самандарын Цогтбаярын бүтээлүүдтэй харьцуулан авч үзвэл илүү сонирхолтой байж мэднэ. Сүүлийн жилүүдэд Монголд төдийгүй Европын орнуудад шог зургаар дагнаж уран бүтээлээ хийж байгаа хүмүүсийн тоо цөөрч буй. Үүний шалтгааныг олон хүчин зүйлээр тайлбарладаг. Тухайлбал, “комик” номын урлаг руу хошуурах залуу уран бүтээлчдийн тоо өссөнтэй хамааруулж үздэг.

Үүнээс үүдээд Раушинбахын уран бүтээлээр шинэ үзэсгэлэнг зохион байгуулах санаа анх надад төрсөн юм. Раушинбахын акрил, тосон будгаар эмэгтэйчүүдийн хөргийг өөрийн стилиэр зурсан шинэ бүтээлүүд болон өмнөх хошин зургуудын шилэгдмэл түүврээс бүрдсэн “Нууранд тусгалтай бүсгүйчүүд” (Frauen mit Seeblick) хэмээх егөөдлийн нэртэй үзэсгэлэн нь Берлин хотод орших Монголоос хамгийн анх хилийн чанадад үйл ажиллагаа явуулж буй “ЗУРАГ” уран зургийн галерейд 2012 оны хоёр дугаар сарын 3-наас гуравдугаар сарын 2-нд зохиогдох гэж байна. Тус үзэсгэлэнгийн нээлтэнд Германы хамгийн анхны хошин зургийн профессор Ф.В.Бернштайн (F. W. Bernstein) илтгэл тавина.

Түүнчлэн энэ үеэр Раушинбахын “Ээж, эмэгтэй шүүгч...” (Mutti, Frau Richter & Co) нэртэй өөр бас нэгэн үзэсгэлэн Берлин хот дахь Мархайнке Марктхалле галерейд (Galerie der Marheinke Markthalle) болох гэж байгаа нь түүний урлагийн салбарт хэрхэн нэр хүнд, байр сууриа олсныг харуулж байна.

PS: Берлинээс 
Э.Отгонбаяр ийнхүү ярьсан юм. Хэр баргийн аавын хүү хаа холын Германд очоод уран зургийн галерей нээж ажиллуулна гэдэг амаргүй даваа. Гэвч Э.Отгонбаяр өөрийн авьяас, нөр их хөдөлмөрөөр “ZURAG” галерейгаа ажиллуулан судалгаа, урлангийн ажлаа амжуулсаар яваа аж. Түүний Facebook дээр “Нэгэн цагт дэлхийг туурайн төвөргөөнөөр цочирдуулж, Монгол гэдэг нэрийг ертөнцийн чихнээ мөнхөд хоногшуулж чадсан Монгол хүмүүс одоо оюуны урлагаараа дахин довтлон гарч ирэх болтугай” гэсэн үг дурайж харагдана.

Берлин-Улаанбаатар 2012.1.21

Нийтлэсэн: Б.Отгонбаяр 
(Үндэсний Мэдээ Сониний сэтгүүлч) Website: http://zindaa.mn/f8k
-------------------- Гялбаа (Гялбаа сэтгүүл,  дугаар 68, 2010 оны 3 дугаар сар)
П. Шүр-Эрдэнэ (Гялбаа сэтгүүлийн сэтгүүлч)
Э.Отгонбаяр: "Камасутра" зургандаа 1000 орчим хүнийг өөр өөр хөдөлгөөн, байрлалтайгаар зурсан. Нэг хос буюу хоёр хүнийг чигчий хурууны хумсны толион дээр багтахаар жижиг зурсан учраас эхлээд харахад зүгээр л хээ хуар шиг харагдах байх...

Интернэтээр аялж яваад нэгэн гайхалтай сайт руу санамсаргүй орчихлоо. www.mongolian-art.de хэмээх вэб хуудас нь зураач, урлаг судлаач Эршүүгийн Отгонбаярын интернэт дэх урлан аж. Тэрбээр Герман Улсын Урлагийн Их Суруульд урлаг судлаач, урлагийн менежер мэргэжлээр магистрын зэрэг хамгаалахын зэрэгцээ Монголын урлагийг дэлхийд суртчилахад өөрийн хувь нэмрийг оруулж яваа юм. Отонбаярын уран бүтээл өөрийн гэсэн өнгө аястай, бусдынхаас нэг л өөр, хэн ч харсан өөрийн эрхгүй сэтгэл хөдөлмөөр, тийм л бүтээлүүд байсан. Ингээд, уран бүтээлийг нь үзэж, биширч сууснаа цахим шуудангаар түүнтэй холбогдохоор шулуудсан билээ. Бид доорхи яриаг өрнүүлснээ уншигчиддаа хүргэе.

- Герман улсад магистр хамгаалж байгаа гэсэн. Ямар мэргэжлээр сурч байгаа вэ?
- Герман Улсын Соёл Урлагийн Их Сургуулийн "Art in Context" хэмээх институтд магистрт сураад төгсөх шатандаа явж байна. "Art in Context" гэдэгт урлагийн бүх чиглэл орохоос гадна, сурч байгаа хүн өөрийн сонирхсон чиглэлээ сонгож бие даан судалцдаг. Би урлаг судлал ба урлагийн менежментийн чиглэлээр сурч байна. Энэ институтд дэлхийн өнцөг булан бүрээс янз бүрийн урлагийн салбарын хүмүүс мэргэжил дээшлүүлэх гэж хоёр юмуу гурван жилийн хугацаатай ирсэн байдаг нь маш сонирхолтой уур амьсгалыг бүрдүүлдэг.
(2010. 07. 15 нд сургуулиа төгсөв)

- Монголд урлаг судлал болон урлагийн менежментийн чиглэлээр мэргэшсэн хүмүүс цөөхөн байдаг болохоор та энэ мэргэжлийг сонгосон уу?
- Тиймээ, энэ чиглэлээр Монголд сурхад хэцүү шүү дээ, сурах материал ховор, олдвол ихэвчлэн гадаад хэл дээр байдаг. Герман хэл дээр урлаг судлалаас гадна бүх төрлийн шинжлэх ухааны номыг уншиж судлаж болно. Монгол улс агуу их түүх соёлтой, үүнийг хойч үе бид дэлхий нийтэд зөв сайхан талаас нь харж судлаж таниулах үүрэгтэй, энэ тал дээр судлагдаагүй үлдсэн маш олон чиглэлүүд байдаг.

- Та хэзээнээс зураг зурж эхэлсэн бэ? Анхны бүтээл дурсамж, түүх агуулж байдаг. Тэр үеэ эргэн санавал...?
- Хорь орчим жилийн өмнө, Урлан Бүтээх Төвийн сийлбэрийн дугуйланд орж байсан минь одоо ч тодхон санагдана, тэр үед дандаа л морь зурдаг байлаа. Монгол зураачид морь зурж, гараагаа эxэлдэг гэж хэлэхэд бараг болно доо.

- Танай гэр бүлд урлагийн хүн байдаг уу?
- Байхгүй ээ, харин манай ах нар сайхан зурдаг, гарын ур дүйтэй хүмүүс байдаг.

- Таныг олон улсаар явж, уран бүтээлийн үзэсгэлэнгүүдэд оролцсон, Монгол урлагийг дэлхийд багагүй сурталчилж яваа тухай вэб хуудаснаас тань олж мэдлээ...?
- Бие даасан болон, хамтарсан үзэсгэлнгүүдэд уригдаж оролцсон. Монголчууд бид Чингис хааныхаа тухай бахархан ярих дуртай байдаг. Харин зарим гадаадын хүмүүс энэ тал дээр өөр ойлголттой байдаг юм билээ. Тэд 13-р зууны үеийн Монголчуудыг алж хядаж сүйтгэхээс өөр явдал соёлгүй мунхаг бүдүүлэг гэсэн төсөөлөлтэй, тэр бодол нь бараг одоог хүртэл хэвээрэй, тэгээд Монгол зураач гэхээр, их сонин содон байдаг байж мэдэх юм. Нэгэн жишээ хэлбэл, 2007 онд Швед-д болсон үзэсгэлэн дээр минь өдөрт 100-200 хүн зочилж ирж байсан нь тэр үзэсгэлэнгийн танхимын галерейчийн гайхлы нь төрүүлэж байсан. Энэ үзэсгэлэн хотоос зайдуухан хүний хөдөлгөөн бага газар болсон.

- Та ямар ямар улсын үзэсгэлэнд оролцож байв?
- Одоогоор Герман, Голланд, Швед, Швейцарь, Франц, Япон, Чех, Энэтхэг зэрэг улсуудын том жижиг хотуудад ойролцоогоор хорь гаруй үзэсгэлэнд оролцсон. Үүний арав орчим нь бие даасан үзэсгэлэн байсан.

- Дэлхийд алдартай уран бүтээлчидийн бүтээл маш их үнэлэгддэг. Харин Монголын уран бүтээлчидийн бүтээл дэлхийд үнэлэгдэх боломж хэр их гарч байна вэ?
- Манай уран бүтээлчид маш их чадвартай, бүтээлүүд нь өөрийн гэсэн хэв маяг, донж төрхтэй байдаг нь сайхан. Монголын урлагийг олон улсад таниулахын тулд сайн менежмент л дутагдаж байна.

- Та урлаг судлаач мэргэжлээр сурч байгаа болохоор мэдээж Монголынхоо урлагийг судлаж л байгаа байх. Энд хамгийн их сонирхол татаж байгаа нь юу байна?
- Би "Монгол Зураг" -г судлаж байгаа, энэ тал дээр судлах мэдэх нээгдэж мэдэгдээгүй олон зүйл байна. 1998 онд "Монгол Зураг" ангийг төгссөнөөс хойш зургаан жил гаруй бурхадын зураг зурж судалсан. Бурханыг шашны талаас нь биш уран зураг гэдэг талаас нь авч үзвэл, энэ зураг нарийн ажиллагаа ихтэй олон төрлийн техниктэй байдаг нь сонирхлыг минь их татдаг. Харин бурханы зургийг "Монгол Зураг" гэж шууд хэлж болохгүй. Учир нь энэ зураг буддын шашныг дагаж шинээр орж ирсэн, Төвдөөс гаралтайг хэн бүхэн мэднэ. Энэ урсгал манайд орж ирснээр Монгол зургийн хөгжилд том нөлөө авчирсан. Тэр цагаас хойш Монголд зураачийн мэргэжил гэгч ойлголт жинхэнэ утгаараа орж ирж, улмаар олон газар их бага сүм хийд болон гэрээр, сургалт, багш шавийн барилдлага бий болж бурханч лам уран бүтээлчид олноороо төрж байсан байна. Монголын бурхадын зураг нарийн ажиллагаа миниатур чиглэлээрээ бусад буддын орнуудын зургаас онцлогтой байдаг. Харин миний гол сонирхлыг татаж байгаа судалгааны ажил нь Монголд буддын шашин орж ирээгүй байх үеийн "Монгол Зураг" юм. Яг тэр үеийн Монгол зургийг олж судлана гэдэг тийм амаргүй. Монголчууд нүүдэлчин соёлтой хүмүүс, нүүж суух амьдралын хэв маяг, Монгол гэрт зориулагдаж Монгол зураг нарийн миниатур чиглэлээр хөгжссөн. Харин байнгын нүүдэл суудал болон дайн дажингийн улмаас олон сайхан урлагийн бүтээлүүд үрэгдэж баларсан нь илхэн юм. Гэхдээ зарим нэгэн түүхийн баримт сэлт болон хэсэгчлэн үлдсэн бүтээлүүд нь эрт цагт Монголд захирагдаж байсан улс орнуудын музей, номын сан болон хувийн цуглуулагчдын санд байдаг юм билээ. Исламын урлагийн судлаач дэлхийд нэртэй эрдэмтэн М.С.Ипсироглу (M.S.Ipsiroglu) исламын зургийг судлаж олон талаас нь харсан 10 гаруй ном бичсэн нь олон орны хэл дээр орчуулагдан гарсан байдаг. Түүний 1965 онд бичсэн "Монголчуудын Зураг" (Malerei der Mongolen) номонд, Монгол зургийн талаар маш дэлгэрэнгүй судалгааны ажил зохих түүхийн холбогдолтой зурагтайгаа байдаг. Тэрээр Монголын их гүрэн, Монгол зураггүйгээр исламын урлагийг төсөөлөхөд хэцүү, мөн Монгол зургийн стилиэс исламын урлаг их нөлөө авсан гэж жишээ гаргаж бичсэн байсныг уншиж байхад сэтгэл их хөдөлж, өвөг дээдсийнхээ үлдээсэн соёлоор бахархаж байсан.

- Миниатур зургийн талаар манай уншигчдад тайлбарлаж өгнө үү?
- Миниатур гэдэг нь латин хэлнээс гаралтай ойролцоогоор жижиг зураг гэсэн утагтай үг, маш нарийн ажиллагаатай жижиг хэмжээний уран бүтээл ихэвчлэн уран зургийг урлагт миниатур гэж хэлдэг. Европт бол жижиг хөрөг зураг болон номын гар бичмэл, азид номын зураг болон уран бичлэгийн миниатур бүтээлүүд элбэг.
Харин монгол зураг өөрөө миниатур зураг юм. Дэлхийн урлаг судлаачид миниатурын тухай ярихдаа Персийн миниатур зургаар жишээ татдаг. Үнэхээр сайн нарийн ажиллагаатай бүтээлүүд байдаг ч энэ гайхамшигтай бүтээлүүд монгол зурагтай салшгүй холбоотой ба түүний нөлөөгөөр, Монголын их хаадуудын даалгавраар хөгжиж ирснийг тэмдэглэн хэлэх хэрэгтэй. Энэ тал дээр эрдэм шинжилгээний ажил хийсэн олон орны эрдэмтэд байдаг. 13-р зуунд монголчууд исламын шашинтай ихэнх улсыг эрхэндээ оруулан захирч байсан. Тэр үед тэдний урлаг, шашин шүтлэгээс нь болоод зураг зурж болохгүй гэсэн бичигдээгүй хуультай, уран зургийн хөгжил нь их ядмаг, хүн ба амьд амьтан дурслэх ойлголтгүй байсан. Монголчууд тэдэнд чөлөөтэй сэтгэх эрхийг нь өгч, шашны үзэлд нь нөлөөлж өөрчилж өгснөөр тэдний уран зурагт шинэ эргэлт ирж хөгжих гараагийн нээсэн. Тэд амьтан, байгаль дурслэх тал дээр ойлголт муутай байсан болохоор яаж дүрслэлтэй харьцахаа мэдэхгүй байсан нь мэдээж. Иймд монгол зургуудыг авчирч сурах материал болгон ашиглаж байсан гэсэн мэдээг урлаг судлаач М. С. Ипсирогли 1980 онд "Исламын урлагийн гайхамшигтай бүтээлүүд" (Meisterwerke islamischer Kunst) номондоо тэмдэглэн бичсэн байдаг.
Уран зургийн хөгжил исламын орнуудад 13-16 зууны үе буюу Монгол их гүрний үед сэргэн мандалтаа олж хамгийн шилдэг сайн миниатур зургууд тэр үеэс л төрсөн байдаг.

- Уран зурагт нь ямар нэгэн дүрслэл байдаггүй байсан гэхлээр чинь, ямар зураг зурдаг байсан гэсэн үг вэ?
- Тэд бичиг үсгээ их шүтдэг, араб бичгийг бурханы хишиг мэтээр ёсчилж, бичгээр бурханд хурч болно гэж үздэг байсан. Уран зургийг уран бичлэг "Calligraphy" болгож хөгжүүлснээс гадна хээ хуар их зурдаг байсан юм билээ.

- Монгол зургийг дэлхий нийтэд таниулах тал дээр ямар арга хэмжээ авбал илүү үр дүнтэй бол?
- Монгол зургийг хөгжүүлэх юмсан, орчин үеийн хандлагад оруулах юмсан гэсэн хүсэл зорилго олон уран бүтээлчдийн дунд байдаг байх. Манайхан зургийг "уран зураг", "монгол зураг" гэж хоёр ангилж ярьдаг. Уран зураг манайд маш сайн хөгжсөн, уран бүтээлчид сүүлийн үеийн бүх чиглэлээр бүтээлээ туурвиж байгаа нь бахархууштай, харин бидний үндэсний урлаг болох монгол зургийн хөгжил тийм ч сайн биш байгаа нь ажиглагддаг.

- Таны бодлоор, яг юуг нь өөрчилбөл болох бол?
- Монгол зураг гэхээр уламжлалт реализм санаанд буудаг энэ ойлголтыг өөрчилмөөр байна. Хэдий болтол нөгөө л нэг бурханы зураг,  баатар, анчин, үлгэр домгийн сэдэвтэй аж байдлын хэлбэрээр байх ёстой юм бэ? Энэ сэдвээр олон зуун жилийн өмнө зурж л байсан шүү дээ. Монгол зургийн техник бол гайхамшигтай, үүнийг ашиглаж чөлөөт сэтгэлгээний орчин үеийн урлагтай хөл нийлүүлсэн зүйл хийх бүрэн боломжтой.

- Таны хүвьд, Монголынхоо урлагийг дэлхий нийтэд таниулах сурталчлах тал дээр юу хийж байгаа вэ?
- Би эндхийн хоёр галерейтэй байнга харилцаатай явдаг, үүний нэг нь "Collection Freudenberg" тэнд би галерейчээр ажиллаж байна. Тэд Хятад болон азийн урлагийг сонирхдог. Сүүлийн үед Монголын урлаг тэдний анхаарлыг их татаж байна. Одоогийн байдлаар Б. Шатарсайхан, Г. Наранцацрал, Ч. Батбилэг, Ч. Алимаа, Ц. Баттулга, Б. Насанцэнгэл зэрэг хорь гаруй монгол зураачийн бүтээлүүд цуглараад зарим нэгээр нь Берлиний төвд байдаг танхимдаа үзэсгэлэн гаргасан байгаа. Бид ирэх дөрөвдүгээр сард Монгол, Хятадын уран бүтээлчидийн хамтарсан томоохон үзэсгэлэнг зохион байгуулна. Энэ үйл ажиллагаа маань дөнгөж эхэлж байгаа болохоор уран бүтээлчид болгоомжтой хандаж байна. Арга ч үгүй юм, өөрийнхөө хүүхэд шиг хайрладаг, маш их хөдөлмөр, сэтгэл оюунаа шингээсэн бүтээлээ таньж мэдэхгүй хүнд даатгаад алс холын Герман руу явуулна гэдэг хэцүү л дээ. Бид хангалттай том үзэсгэлэнгийн байртай ч, эхний ээлжинд Монгол, Хятадаас цугларсан нийт 200 гаруй бүтээлээрээ үзэсгэлэнгээ гаргаад, яваандаа энэ ажил маань олны хүртээл болоод ирэхээр манай сайн сайн уран бүтээлчид бидэнд итгэж, хамтран ажиллах байх гэж найдаж байгаа. Энэ үзэсгэлд оролцох хүсэлтэй уран бүтээлчид байвал холбоо барьж болно.

- Та Монголдоо ирж амьдрах уу?
- Монголд очиж амьдралгүй яах вэ, төрсөн эх орон хамгаас сайхан, бид чинь нүүдэлчин хүмүүс шүү дээ, орчин цагийн нүүдэлчин би, нүүж л явна. Эндээс сурах, авах юм их байна. Одоо бид Монголдоо өөрсдийнхөө урлагийг хөгжүүлэхийн зэрэгцээ урлагаа олон улсад таниулж сурталчилж ойлгуулах хэрэгтэй.
- Та "камасутра" зурдаг юм билээ. Энэ урлагийн талаар сонирхуулна уу?
- Энэ чиглэлээр олон хүн уран бүтээл хийдэг байх. Харин би үүнийг монгол зургийн аргаар маш нарийн хийх гэж оролдсон юм. Энэ бүтээлийг харахыг хүсвэл www.mongolian-art.de вэбээр зочлоорой. Эдгээр зургууд маань их жижигхэн хэмжээтэй, ойролцоогоор 1000 орчим хүнийг өөр өөр хөдөлгөөн, байрлалтайгаар дүрсэлснээрээ онцлогтой. Нэг хос буюу хоёр хүнийг насанд хүрсэн хүний чигчий хүрүүны хумсны толион дээр багтахаар жижиг зурсан байгаа. Эхлээд харвал зүгээр хээ хуар юм шиг, тогтоод эсвэл томруулаад харвал нүд хамар, тэр ч бүү хэл нүүрнийх нь төрх байдал нь мэдэгдэнэ. Эр эмийн ажлын тухай энэ сэдэв хаана ч нууцлаг байдаг, тэр утгаараа жижигхэн, нарийн нууцлаг зурсан юм.

- Та бас Монголын нууц товчоо зохиолыг монгол зургийн аргаар бүтээж, зохиолыг нь герман хэл дээр орчуулуулж байгаа гэсэн...?
- Тийм ээ, миний ном 2 боть, нийт 620 гариу хуудастай хэвлэгдэнэ. Одоогийн байдлаар зургийн ажил маань дуусаад байна. "Нууц товчоо"-г дэлхийн олон хэл дээр орчуулсан байдаг юм билээ. Манайхан "Нууц товчоо"-г ойлгохын тулд олон удаа унших хэрэгтэй гэж ярьдаг. Бид өөрсдөө ойлгоход хэцүү байхад, гадаад хэлээр мянга орчуулаад ч гадаадынхан бас л ойлгохгүй шүү дээ.
Монгол зураг бол номын зураг тэр тусмаа Комик зурганд их тохирмжтой. Миний санаа энэ зургаас монгол комик стиль гаргаж, монголынхоо түүх, ёс заншил болон соёл урлагийг олон улсад зөв талаас нь таниулах ажил юм. Ер нь комик номыг олон улсад бүх насны хүмүүс сонирхон цуглуулж уншдаг, тэр дундаа залуу үеийнхэн их сонирхдог. Залуудаа сурсан мэдсэн зүйл амьдралд үлддэг шүү дээ. Тэгэхээр Монголын түүхийн сэдэвтэй энэ номыг комик зургийн аргаар олон улсад гаргаж чадвал тус орнуудын шинэ залуу үеийнхэнд Монголын урлагийг ямарваа нэгэн хэмжээгээр таниуллаа гэж ойлгож болно.
"Нууц товчоо"  нь Герман хэлээр дөчөөд оноос хойш хэд хэдэн удаа орчуулагдан гарч байсан юм билээ. Энэ орчуулгууд нь шинжлэх ухаан судалгааны маягтай байснаас уншихад төвөгтэй байдаг. Миний комик ном янз бүрийн насны хүмүүст зориулагдсан, түүнийгээ дагаад баригдмал биш уран зохиолын чөлөөт орчуулага хэрэгтэй. Германы монголч эрдэмтэн Ренат
е Баувэ (Rеnate Bauwe) 2006 оноос хойш орчуулган дээр ажиллаад, бараг л бэлэн болж байна. Саяхан түүний орчуулсан С. Эрдэнэ гуайн "Анчны гэргий", "Сэрүүн дуганы мөхөл"  богино өгүүллэгийн ном энд хэвлэгдэн гарсан.

- "Монголын нууц товчоо" эртний үг хэллэгтэй, тэгэхлээр герман хэлээр орчуулахад төвөгтэй зүйл маш их байгаа байх...?
- Ренат
е Баувэ бид байнга холбоо харилцаатай нягт хамтран ажилладаг. Надаас монгол үг асууна, би тэр болгонд нь оновчтой тайлбар өгч чаддаггүй ээ. Бид заримдаа Монгол руу үтасдаж мэдэх хүнээс асуух тохиолдол цөөнгүй. Ойлгоход хэцүү ээдрээтэй хэсгийг нь зургаар орлуулах гэж их хичээж байна. Уран зургийг харах яруу найраг гэж хэн нэгэн хэлсэн байдаг, түүнд орчуулага хэрэггүй. Иймд зураг үзээд уншвал илүү хурдан ойлгож сэтгэлд үлдэнэ. Энэ номыг хэвлэн гаргахад дэмжлэг тусламж хэрэгтэй, тэгээд ч энэ зөвхөн миний ажил биш, монгол түмэнд минь хэрэгтэй зүйл учраас хамтран ажиллах, туслах дэмжих хүмүүс олдоно гэдэгт итгэлтэй явдаг.

- Манайхан гадаад дотоод явахдаа бие биедээ дэмжиж тусалдаг сайхан уламжлалтай хүмүүс, та Германд байгаа Монголчуудтай хэр холбоо харилцаатай байдаг вэ?
- Берлин хотод байдаг манай улсын Элчин Сайдын Яам соёл урлагийг дэмжиж, бидэнд байнга санаа тавьж байдаг. Урьд нь элчин сайдаар ажиллаж байсан Т. Галбаатар гуай энэ салбарт олон зүйл хийсэн хүний нэг. Тэр хүнээр бахархаж, талархаж явдгаа танай сэтгүүлээр дамжуулан хэлэхэд сайхан байна.
Таньд баярлалаа. Уран бүтээл, ажил үйлсэд тань өндөр амжилт xүсье!

MN: Ц. Баттуяа (Өнөөдөр сонины сэтгүүлч)

Э. Отгонбаяр: 
Мацах л хэрэгтэй, ухрах зам надад байхгүй

Энд тэндхийн вэб хуудас сөхөж явсаар нэгэн сайтад удаан саатлаа. www.mongolian-art.de хэмээх энэхүү сайт бол зураач Эршүүгийн Отгонбаярын интернэт дэх урлан байсан юм. Тэрбээр сүүлийн дөрвөн жил Берлинд амьдарч, Германы Урлагийн их сургуульд сурахын зэрэгцээ уран бүтээлээ туурвиж буй. 1998 онд Дүрслэх урлагийн дунд сургуулийн монгол зургийн ангийг төгсөж, бурхны зургийг зургаан жил гаруй судалжээ. Зургуудыг нь харахад өөрийн гэсэн өвөрмөтц ертөнтц, арга барил, өнгө аяс анзаарагдсан. Түүнтэй цахим шуудангаар холбогдож, уран бүтээл, Берлин дэх амьдралых нь тухай ярилцлаа.

MN: Тухайн уран бүтээлчийн урланд зочилж, бүтээлээ туурвидаг орчинд нь уран бүтээлийн халуун яриа өрнүүлдэг уламжлалтай. Та Берлинд байгаа учраас урланд тань зочлох боломжгүй юм. Тиймээс урлангаа нүдэнд харагдтал дүрслээч.
- Наран талдаа цонхтой, өндөр таазтай хуучны байр. Нэг том ширээ, олон ном, зурагт, аквариум, усан будаг, бийрний цуглуулга, харандаа, түүш гэх мэт эд хогшилтой. Би тосон будгаар их зурдагүй болохоор цэвэрхэн суудаг.
Энд хуучны иймэрхүү байшин олон. Тааз нь өндөр болохоор агаар сайтай сайхан байдаг юм. Таазны өндөр нь 4-8 метер. Берлинд л гэхэд 5000 орчим зураачид ажиллаж уран бүтээлээ туурвидаг гэсэн мэдээлэл байдаг юм билээ. Олон улсын уран бүтээлчид олноороо Берлинийг зорьдгийн шалтгаан нь газар зүйн сайхан байрлалаас гадна урлангийн байр элбэг болон бусад хотуудтай харьцуулахад хямд байдагт оршино.

MN: Та ямар зорилгоор Берлинийг зорьсон бэ?
- Сурах гэж. Дараа жил магистраа хамгаална. Миний сурч байгаа ангийг "Kunst im Kontext" гэх буюу үгчилбэл урлаг амьдралд гэсэн үг.

MN: Бурханы зургийг зургаан жил гаруй судалсны эцэст зурж эхэлсэн гэдэг. Яг тиг жаягийнх нь дагуу зурдаг уу?
- Монгол зураг судалж, зурахын тулд бурхны зургийг судлахгүй бол болохгүй гэж би боддог. Олон төрлийн тиг жаягтайгаас гадна зурах арга барилын хувьд мөн олон төрлийн техник шингээсэн байдаг. Тиг жаягийг нь баримтлахаасаа илүүтэй урлагийн бүтээл гэдгээр нь харах дуртай. Бурхадын зургийг би зохиож зураагүй, түүнээс суралцсан. Олон бурхан зураад ирэхээр өөрөө бурхан бүтээх юмсан гэж бодогдсон шүү. Буддын шашинд 10 мянгаас илүү бурхны дүрслэл байдаг гэж уншсан. Амьтай юм болгонд бурхан байдаг юм уу даа. Тэгээд бурхан бүтээхээр эрэлд гарсан юм. Ямар бурхан бүтээх вэ гэж их удаан бодсон. Бүтээх бурхнаа олсныхоо дараа "Яагаад ингэж удаан бодсон юм бол оо" гэж өөрөөсөө ичсэн шүү. Тэр бурхан маань миний аав, ээж хоёр байсан. Би тэднийгээ бурханы дүрээр мөнхлөхийг хүссэн юм.

MN: Мөнхөлж чадсан уу?
- Зурсан

MN: Та зурагтаа аливаа юмыг ихэвчлэн олон тоогоор дүрсэлсэн байна. Энэ нь ямар нэгэн утга учир агуулдаг уу?
- Амьдрал баялаг шүү дээ. Би олон төрлийн зүйлийг нэг дор хөдөлгөөнд оруулж тоглох дуртай.

MN: Тоглох оо? Таныхаар зураг зурах нь тоглоом тоглохтой адил гэж үү?
- Би хийх ёстой гэж бодож зурдаггүй. Зураад сууж байх нь надад таатай сайхан мэдрэмж төрүүлдэг. Энэ нь надад ямар нэгэн ээдрээтэй тоглоом шиг санагддаг. Тиймээс ч тоглох гэдэг үг таарах юм шиг.

MN: Нэг зурагт олон үйл явдлыг багтааж, түүнийгээ нэг бүрчлэн задалж харуулсан байна лээ. Ямар зурагт тань хамгийн олон зүйл багтсан бэ?
- Зарим зураг маань маш нарийн, жижигхэн. Хүмүүс анх хараад ямар нэгэн бодит зүйл байгаа эсэхийг нь анзаардаггүй. Би түүнийг зурахад их цаг зарцуулсан. Тэр утгаараа хүмүүс ч бас удан харж байж учрыг нь олдог юм шиг санагдсан. "Хүмүүс" хэмээх А4 (21 x 30 см) хэмжээтэй нэг зурагтаа 1200 хүн дүрсэлсэн. Би зарим зургаа вэб хуудсандаа хэсэгчлэн томруулж харуулсан маань хүмүүс түүнийг нарийвчилж харасай гэж хүссэнийх. Монгол зураг нарийн ажиллагаатайгаараа миниатур хандлагатай байдагт гайхах юмгүй. Бид нүүдэлчин соёлтой улс. Зургийг том хэмжээгээр зурах нь авч явахад хэцүү байсан биз. Эндхийн Мюнхен хотод нэгэн баян цуглуулагч музей байгуулж байгаа юм билээ. Би элчин сайдын зөвлөгөөгөөр тэр бүтээлүүдийг очиж үзсэн юм. Монголын бурхны шашны хэдэн мянган бүтээл байсан. 10 x 15 см хэмжээтэй зураг л гэхэд 2000 гаруй байна лээ. Заримыг нь хараад "Хүний гараар яаж ийм зүйл бүтээдэг байна аа" гэж бодсон шүү.

MN: Таны зургийн баатрууд дандаа эхээс төрснөөрөө, өөрөөр хэлбэл нүцгэн байх юм.
- Хүн гэдгээсээ илүү байгаль гэдэг утгаар нь харуулахыг хичээсэн юм. "Диваажин" нэртэй цувралын зарим зургийг эхлээд харахад зүгээр л цэцэгс, хараад л байвал хүмүүс, бүр лавлаж харвал хүн, амьтны хөдөлгөөн, дүрс харагдах жишээтэй. Бид байгаль эхий хүүхдүүд. Өөрөөр хэлбэл, байгалийн бүтээгдэхүүн, амьд цэцэгс юм шүү дээ.

MN: "Диваажин" хэмээх цуврал их сонирхол татлаа. Ямар түүхтэй, хэрхэн бүтсэн, ямар онцлогтой бүтээл вэ? Энэ зургийг зурахдаа та юу бодож байв?
- Чи өнгөтэй зүүдэлдэг үү?

MN: Сайн санахгүй байна.
- Би бүр багаасаа л өнгөтэй зүүдэлдэг байсан. Дотроо тольтой, өнгө өнгийн хагархай шилтэй, дуранг нь эргүүлэхээр өнгө бүрийн дүрс харагддаг бөөрөнхий дуран тоглоом байдаг байсан даа. Яг тиймэрхүү алагласан өнгөөр зүүдэлдэг. Тэр зүүдэнд алагласан цэцэрлэгт хүрээлэн, өнгө өнгийн нүцгэн хүмүүс нисэлдэж, бүжиглээд л, хөөцөлдөж тоглоод л байдаг байлаа. Багадаа түүнийг зурах юмсан гэж ерөөсөө бодож байсангүй. 1998 онд монгол зургийн ангиа төгсөөд, дараа нь бурхны зураг сонирхож, судалж эхэлсэн. Тэр үед ч бас зүүдлээд л байсан. Түүнийгээ зурах гэхээр болохгүй, эсвэл чаддагүй байлаа. Нүдэнд харагдаад сэтгэлд бодогдоод байдаг хирнээ дүрсэлж болдоггүй, хэлж чаддаггүй нэг тийм зүйл заримдаа хүнд тохиолддог шүү дээ. Нэг удаа оролдоод амжилттай болсноос хойш зүүдээрээ олон зураг зурсан.

MN: Одоо ч өнгөтэй зүүдэлдэг үү?
- Хааяа

MN: Тэр дор нь цаасан дээр буулгадаг уу?
- Буулгах гэж хичээдэг.

MN: Зүүдэнд тань түүнээс илүү гоё хараггдаг байх нь ээ.
- Тийм ээ. Тэр зургууд бол зүүдээ олон талаас нь харах гэсэн оролдлогууд. Тэр зургуудаараа кино хийх бодолтой байгаа. Гэхдээ удаан хугацааны дараа байх. Би анх тэр зургуудаа "Диваажин" гэж нэрлэхийг хүсээгүй юм. Хүмүүс л "Чиний диваажингийн зургууд чинь..." гээд байхаар нь тийм нэр өгчихсөн.

MN: Ямар зураг байсан бол та анхалж "Диваажин" гэж нэрлэх?
- Зурж байх агшинд би диваажинд байгаа юм шиг санагдах тэр үед л...

MN: Аливаа зүйл хоёр талтай байдаг. Тодруулбал диваажингийн нөгөө талд там бий. "Там" нэртэй цуврал бүтээл байгаа болов уу гэж хайсан юм. Вэб хуудаснаас тань лав олсонгүй.
- Бид өөрсдөө л диваажин болоод тамыг бүтээдэг шүү дээ.

         Хүн болж төрсний учир чи
         Хүн болгоныг хүндэлж яв.
         Хүнээс хүчтэн энэ хорвоод үгүй тул
         Хүнээс айж болгоомжилж яв.
         Буруу биш зөв сэтгэлтэй бол
         Бурхан биш хүн чамайг аварна.
         Булзаж харин хорон санаа өвөрлөвөл
         Буг биш хүн чамайг хорлоно...

Энэ их сайхан шүлэг байгаа биз. Би их дуртай. Би тамын тухай зурсан. Гэхдээ "Там" гэж нэрлээгүй.

MN: Морь, чоно хоёр монгол хүнд ойр байдаг л даа. Харин аалз, могой хоёрт дуртай монгол хүн бараг үгүй. Өчнөөн олон амьтан байхад яагаад энэ хоёрыг сонгож уран бүтээлдээ мөнхлөх болов?
- Хүний эрээн дотроо могойн эрээн гаднаа гэдэг дээ. Миний зургуудыг эхлээд харахад их гоё, бурамтай чихэр шиг, эсвэл алагласан цэцэгс шиг харагдаж байгаа. Нарийн харвал тэнд дүрсэлсэн зүйлс бүгдээрээ тийм ч сайхан зүйл биш ээ.

MN: Гаднаа гяланцаг дотроо паланцаг гэж үү?
- Тийм юм уу даа.

MN: Яагаад таныхаар амьдрал тийм байдаг гэж үү, эсвэл хүмүүс үү?
- Магадгүй. Гэхдээ аалз могой хоёр бол зүгээр л символ дүрслэл. Цэцэг хараад таатай сэтгэл төрдөг бол аалз хараад огт өөр мэдрэмж төрнө шүү дээ.

MN: Дийлэнх бүтээл тань эротик аястай юм.
- Намайг нүцгэн хүн зурж эхлэхэд зарим хүн секс зурлаа гээд тийм таатай хүлээж аваагүй. Секс бол бурхны бидэнд өгсөн бэлэг. Диваажин гэхээр сайхан зүйл санаанд ордог шүү дээ. Тэрийг л би эротик дүрслэлээр илэрхийлсэн юм.

MN: Германд амьдарч уран бүтээлээ туурвих нь, Монголд амьдарч бүтээлээ туурвихаас хир ялгаатай байна.
- Том хот, олон хүн, илүү боломж... Эндхийн хүмүүс урлагийг их хүндэлж, үзэж сонирхох тал дээр гайхмаар шүү. Олон улсын чанартай үзэсгэлэн гарлаа гэхэд түүнийг үзнэ гэдэг тим амар биш. 1700-гаад оны үед амьдарч байсан Испанийн зураач Гоягийн үзэсгэлэнг үзэх гэж би дөрвөн цаг оочирлосон. Зарим хүн ном, шатраа сандалтайгаа аваад ирчихсэн байдаг гээд бод доо.

MN: Нэлээд хэдэн оронд үзэсгэлэнгээ гаргаж байсан юм билээ. Гадныхаас юуг нь хамгийн сайн сурав. Бас тэдэнд юугаараа гайхуулж явна.
- Гайхуулахаар ч юм ховор доо. Хүмүүс "Би Монголоороо гоёдог" гэж ярьдаг. харин энд монгол хүн гэхээр их сонин санагддаг юм шиг байна лээ. Монголоос ирсэн зураач гэхээр Монголын түүхийн талаар их асуудаг. Ихэнх нь энэ тал дээр буруу ойлголттой явдаг юм билээ. "Монголын нууц товчоо" зурагт ном маань энэ ойлголтыг бага ч гэсэн өөрчлөөсэй гэж хүсдэг. Тэд монголчуудыг зэрлэг, бүдүүлэг дайчид байсан, бүх зүйлийг нурааж сүйтгээд л, бүхнийг хүч чадлаараа шийддэг хүмүүс мэтээр ойлгодог. Бас өөрийн гэсэн соёлгүй улс мэтээр ярих нь ч бий. Монголын ёс заншил, соёл, угсаатны зүйг номоороо түлхүү харуулахыг хичээсэн. Харин сурсан юм их шүү. Хүн байгаа орчноосоо өөрөө ч мэдэлгүй юм сурч байдаг юм болов уу.

MN: "Монголын нууц товчоо - Монгол зургийн аргаар" гэсэн сэдвээр магистраа хамгаалах гэж байгаа гэсэн. Тодруулаач.
- Би "Монголын нууц товчоо"-г анх 12 настайдаа уншсан. Баахан хүний нэрс, эртний үг хэллэг... унших хүсэл их байсан ч ойлгоход хэцүү байлаа. Тэр үед би энэ номыг ямар нэг хүн сайхан задлаад хямбар, ойлгомжтой хүн болгочихдоггүй юм байх даа гэж боддог байсан. "Монгол зураг" -ийн ангиа төгсөөд бүрэн эхээр нь монгол зургийн аргаар хийх юмсан гэсэн хүсэлдээ хөтлөгдөж, судалгааны ажилдаа орсон. 2003 оноос зурж эхэлсэн. Бид агуу түүхтэй улс. Түүнийгээ судалж мэддэг байх хэрэгтэй. Би энэ номоороо уншсан ч ойлгоогүй гэдэг асуудлыг жаахан ч гэсэн шийдэж өгөхийг хүссэн юм. Хоёр боть болгож хэвлүүлнэ. Эхнийх нь 255, хоёр дахь нь 365 орчим хуудастай. Зураг нь бэлэн болсон. "Монголын нууц товчоо"-г анх 1941 онд герман хэлээр орчуулж хэвлүүлснээс хойш таван удаа шинэчлэгдсэн юм билээ. Би номоо эхэлж Герман хэл дээр гаргана. Ц. Дамдинсүрэнгийн орчин цагийн монгол хэлрүү хөрвүүлсэн "Монголын нууц товчоо"-ны нийт текстийн 75-80 хувийг оруулж байгаа. Герман хэлний орчуулгыг нэрт монголч эрдэмтэн доктор Ренате Баувэ хийж байгаа. Энэ хүн монгол хэлийг 30 гаруй жил судалж, зааж байгаа. Дараа нь монгол хэлээр хэвлүүлнэ. 2012 он гэхэд герман, монгол хоёр хувилбарыг хэвлүүлж дуусгах төлөвлөгөөтэй байгаа.

MN: Сургуулиа төгсөөд Монголдоо ирэх үү?
- Тэгэлгүй яах вэ. Түрүүн чи надаас "Германы иргэн болчихсон уу" гэж асуусан даа. Тэр асуулт надад "Монголоосоо урвачихсан уу" гэсэнтэй адил сонсогдсон шүү. Монголдоо очно. Гэхдээ эх орондоо очиж амьдрах арай болоогүй. Бид нүүдэлчин ард түмэн. Жаахан нүүх хэрэгтэй байна. Учир нь эндээс сурах юм их байна. Уран бүтээлч гэж дуудуулах сайхан ч үүгээр хоолоо олж идэх хэцүү. Миний мэдэх чадалтай олон уран бүтээлчид энэ давааг давалгүй шантарч өөр ажилд орсон байдаг.
Миний хувьд давах ёстой даваа болоод, хүрэх ёстой зорилгоо сонгочихсон. Одоо мацах л хэрэгтэй. Ухрах зам байхгүй. Гэхдээ би агуу том бүтээл хийнэ гэж ярихгүй ээ. Миний хийсэн зүйлийг хүмүүс ойлгоход би түүнээс сэтгэл ханамж авдаг. Энэ л хангалттай.
Энэ завшааныг ашиглаад, аав, ээждээ "Та хоёр минь урт насалж, хүүхдүүдээ ухаажихыг үзээрэй" гэж хэлье. 


Дугаар 177/672 2001 оны есдүгээр сарын 12. ЛХАГВА гариг
Ш. Анхтуяа (Монголын Мэдээ сонины сурвалжлагч, сэтгүүлч)
Би аав ээжийгээ бурхны дүрээр бүтээсэн
Зураач Э.Отгонбаяр. Тэрбээр 1998 онд Дүрслэх урлагийн дунд сургууль төгссөн. Бие даасан уран бүтээлч. Түүнийг Германы элчин сайдын яаманд "Монгол гар урлал" үзэсгэлэнд оролцож байхад нь уулзаж цөөн хором хөөрөлдлөө.

- Хэдэн наснаасаа эхлэн зураг зурсан бэ? Анхны бүтээл тань юу байв?
- 15 наснаасаа эхлэн эрчимтээ зурсан. Анхны бүтээл маань 108 морь байлаа.

- Монгол зураг, тэр тусмаа бурхны зураг хамгийн нарийн ажиллагаа шаарддаг. Үүнийг сонгон зурах болсон учир юу байв?
- Монгол зургийн төгс нь гэвэл бурхны зураг. Бусдаас арай хүнд, бүх хэлбэр нь сонгодог дэг жаягтай. Иймээс л өөрийгөө сорих үүднээс үүнийг сонгосон юм. Хүмүүсийн мэддэг цөөхөн бурхан байдаг. Гэтэл миний зурсан бурхад дунд хүмүүсийн мэддэггүй тэр ч бүү хэл лам нар ч заримыг нь мэдэхгүй сонин сонин бурхад байгаа. Дээр үед зүүн гарынхаа эрхий хурууны хумсны толион дээр бурхны зураг зурж чадсан хүн бурхан зурах эрхийг олж авдаг байсан гэж ярьдаг. Би өөрийгөө тэгж сорьж үзэж байлаа. Тэгээд амжилттай болохоор нь зурж эхэлсэн дээ.

- Өөрийг тань 300 бурхан зурсан гэж сонссон юм байна?
- Нийт 312 бурхан зурсан. Миний мэдэх Монголд байгаа бүх бурхан энд бий. Амьд бурхан болсон Далай лам, анхдугаар богд зэрэг хувилгаан чанарт төрсөн түүхэн хүмүүс шавь нартайгаа байгаа. Хүн бүрд амьд бурхан байдаг. Миний амьд бурхан бол аав, ээж миниь. Би тэднийгээ бурхны дүрээр зурсан. Эдгээрийг сургуулиа төгсөөд 2 жил зургаан сар зурсан даа. Зууг нь монгол зургийн зураачид бараг зурдаггүй нагтан зургийн хэлбэрээр хийсэн.

- Бурхныхаа тэгийг хэрхэн олж гаргадаг вэ?
- Хуучин бурхных нь зурагнаас гаргасан. Ихэвчлэн тэг хийлгүй шууд зурсан. Ноорог байхгүй, баллана гэсэн ойлголтгүй шууд бийрээр зурдаг байсан. Тэгээд ч би энэ бурхдыг бийрийн татлага талаас нь хийсэн. Доор нь нэрсий нь лам хүнээр төвдөөр бичүүлсэн байгаа.

- Монголд байгаа бүх бурхдыг зурчихсан болохоор цаашдаа ямар уран бүтээл хийхээр төлөвлөж байна даа?
- Цэвэр өөрийн сэтгэхүйгээр уран бүтээл туурвина даа. Бурхан бол өөрийгөө сорьсон бүтээл байсан. Тэгээд ч монгол зургаас суралцая гэвэл бурхны тэг зургийг судлах хэрэгтэй. Уран зургийн төгс нь Жоканда гэвэл монгол зургийн төгс нь Цагаан дарь эх юм.

- Бурхдыг зурахад хамгийн хэцүү нь ямар бурхан байсан бэ?
- Догшин сахиуснууд хамгийн хэцүү байсан. Хэцүү тусмаа сонирхол татаж байсан.

- Уран бүтээлчдэд өөрийн гэсэн онцлог байдаг. Тэгэхээр өөрөө ямархуу орчинд уран бүтээлээ туурвидаг бол?
- Бурхан зурахад гадны орчноосоо салж тайван байдалд ордог. Би ямар ч чимээ шуугиантай үед урлалдаа шингэн орчноосоо тасарч чаддаг. Өглөөнөөс орой болтол жаахан ус уугаад суудлаасаа босохгүйгээр зургаа зурах ч үе бий. Тэгээд ч бурхны зургийг бясалгал байдлаар гараараа биш оюунаараа зурдаг.

- Тэгэхээр өөрийнхөө багшийн тухай яриач.
- Анх 15 настай байхдаа "Солонго өргөө" -ний Уран зургийн дугуйланд С.Чулуунцэцэг багшийн урланд очсоноор зургийн ертөнцийн нүдийг нээсэн дээ. Багш маань зураг гэдэг зүйлийг надад ойлгуулж өгч надаас өмнө намайг нээсэн хүн л гэж хэлэх байна.

- Өөрийг тань зургаас салгаж ойлговол...?
- Мэдэхгүй, төсөөлөх аргагүй байх. Би зургаа хүчээр зурдаггүй, өөрийн эрхгүй л зурдаг. Зураг бол миний амьдралын гэрэл гэгээ гэж хэлж болно. Гэхдээ би ирээдүйд бизнесмен болохыг хүсдэг.

- Тэгвэл Отгонбаяр гэж хэн бэ? Өөрийгөө тодорхойлооч гэвэл...
- Нууцхан сэтгэлийн хөдлөл гэж хэлх байна. (2001он)